‘In Freud und Leid - Zum Lied bereit’

 ‘In Freud und Leid - Zum Lied bereit’Vaandel Zangvereeniging Mijn Laura Eygelshoven (1921?)

Een aantal mijnwerkers van de Laura in Eygelshoven kwam in mei 1907 op het idee om een zangvereniging te vormen. Het koor zou gaan optreden bij ‘caritatieve of religieuze gelegenheden’ in Eygelshoven. Daarnaast was een belangrijk doel om een muzikale bijdrage te leveren bij bedrijfsgebeurtenissen. Dat konden feestelijke gelegenheden zijn zoals jubilea, maar ook droevige omstandigheden, zoals begrafenissen van koempels. De zangvereniging was ‘In Freud und Leid - Zum Lied bereit’, zoals op haar vaandel stond vermeld. Dat vaandel, uit de collectie van het Continium in Kerkrade, is het object van de maand maart 2014.


Laura en Julia

De Laura was een kolenmijn van de Société des Charbonnages Réunies Laura et Vereeniging, een in Brussel gevestigde onderneming. Onder leiding van directeur Raymond Pierre, die in 1900 werd aangesteld, kwam in 1905 de eerste steenkool via de schachten van de Laura in Eygelshoven naar boven. In 1928 kwam een tweede ontginningszetel van Laura & Vereeniging in productie: de Julia, ook in Eygelshoven.

Initiatiefnemers
De initiatiefnemers van het mijnwerkerskoor, dat de naam ‘Zangvereeniging Laura’ kreeg, waren Jos. Ploem, F. Schulte, Wilh. Kohlenaar, J. Wetzels, F. Kahn, F. Scholte en F. Kohlenauer. Als dirigent van het koor werd een zekere Collon uit Rimburg aangesteld. Hij werd al snel opgevolgd door de heer Van Helvert uit Breda. Maar pas toen Frans Scheren uit Kerkrade in 1909 als dirigent aantrad, ontwikkelde zich het koor snel. Scheren was een ervaren rot in de muziekwereld. Hij was tevens directeur van de Zangvereniging Sint Lambertus in Kerkrade, van de Zangvereniging Sint Jacobus in Bocholtz en van het Dubbelkwartet Con Amore in Nieuwenhagen. Met die koren had hij al de nodige prijzen behaald in binnen- en buitenland. Scheren zou meer dan een kwart eeuw dirigent van het Laura-koor blijven. In die periode bouwde hij met het koor een groot repertoire op.

‘Een uiterlijk teeken van saamhoorigheid’
Op 25 juni 1911 werd een eerste verenigingsvaandel als ‘uiterlijk teeken van saamhoorigheid’ onthuld, zo meldt het gedenkboek dat bij het 25-jarig bestaan van het koor in 1932 verscheen. Helaas is geen afbeelding van dat vaandel beschikbaar. Maar waarschijnlijk is dit niet het vaandel dat zich momenteel in de collectie van het Continium bevindt. Een belangrijke  aanwijzing voor een latere datering van het vaandel is de tekst die erop staat. In 1921 werd de naam van het koor gewijzigd in ‘Zangvereeniging Mijn Laura’ en het is deze naam die op het vaandel is vermeld. Het lijkt er op dat het vaandel uit de collectie van het Continium dus in 1921 of later is vervaardigd.
Op de voorzijde van het prachtige vaandel zijn een engel, spelend op een lyra (harp) en een zwaan afgebeeld, een verwijzing naar de schoonheid, elegantie en harmonie van de muziek. In de vier hoeken van het diagonaal ontworpen vaandel zijn kleine symbolen geplaatst: het mijnwerkersteken met de gekruiste Schlägel und Eisen en de mijnwerkersgroet Glück Auf, een lyra met een strook bladmuziek, twee in elkaar grijpende handen (de saamhorigheid) en een harp.
Aan de achterzijde van het vaandel is het motto van de vereniging aangebracht: In Freud und Leid - Zum Lied bereit. Merkwaardig is dat als oprichtingsjaar van het mijnwerkerskoor abusievelijk 1906 wordt vermeld.
Het vaandel is vervaardigd van zijdefluweel met borduurwerk, applicaties en goudfranje. ‘In Freud und Leid - Zum Lied bereit’Achterzijde van het vaandel (Collectie Continium 052308)

‘Helemaal van ontroerd’
Onder de directie van Frans Scheren bouwde het koor bekendheid en genegenheid op in de gemeenschap van Eygelshoven. Ook maakte het gezelschap al snel concertreizen naar het westen van het land en naar Duitsland. Bij concoursen in Rotterdam, Haarlem en Keulen viel het koor in de prijzen. Op 7 april 1931 was het koor zelfs op de landelijke radio te beluisteren. De KRO verzorgde die dag een reportage ‘op locatie’, vanuit de mijn Julia. Bedrijfsingenieur G.H. Edixhoven nam de luisteraars mee op een wandeling door het ondergrondse en bovengrondse bedrijf. Onderweg luisterde de zangvereniging de wandeling muzikaal op. ‘Heer den Directeur, waar ik helemaal van ontroerd ben geweest dat is met geen pen te beschrijven, en wel: van dat mooie prachtige mannenkoor dat  ik gehoord heb. Het was geweldig zo mooi die mensen hebben gezongen’ schreef twee dagen later een enthousiaste luisteraar uit Amsterdam naar de directie in Eygelshoven.
Ook de optredens bij feesten en liefdadigheidsuitvoeringen in Eygelshoven werden steeds drukker bezocht. Soms werkte het koor daarbij samen met de muziekgezelschappen van andere mijnen. Zo gaf het Laura-koor in januari 1932 samen met het Symfonieorkest van de Oranje-Nassau Mijnen een concert in Eygelshoven. Tijdens het 25-jarig jubileum in juni van dat jaar werd het koor begeleid door het Harmonieorkest van Staatsmijn Wilhelmina. ‘In Freud und Leid - Zum Lied bereit’De zangvereniging Mijn Laura ging op de foto bij het 25-jarig bestaan in juni 1932. (Fotocollectie Continium F4661)
Evenementen op het bedrijf zelf bleven een belangrijk podium voor het koor. Hoge ogen gooide het koor tijdens een aantal belangrijke jubilea in het midden van de jaren 1920. De dichter Pierre Kemp, die op de loonadministratie van de mijn werkte, schreef bij gelegenheid van het zilveren bedrijfsjubileum in 1924, het 25-jarige jubileum van directeur W. Schweitzer later dat jaar en het zilveren jubileum van directeur R. Pierre in 1925 gedichten, die, getoonzet door dirigent Scheren, door de zangvereniging werden uitgevoerd.  ‘In Freud und Leid - Zum Lied bereit’In 1924 vierde Laura & Vereeniging het 25-jarig bestaan. Diner in de Loonhal. (Fotocollectie Continium F4647)
Kemp schreef ook de tekst voor een ‘Jubellied’ dat tijdens de viering van het 25-jarig bestaan van de zangvereniging zelf, in juni 1932, werd uitgevoerd. De muziek was ook ditmaal van dirigent Scheren:

Jubellied

Wat is er, dat gij hier zoo staat,
Gij, mannen van de mijn?
Dat gij onder niet in het donker gaat
Met lampenschijn?

Gij houdt in uw vuisten maar een blad
Met noten veel kleiner dan nootjes vijf,
Alsof gij niet altijd den hamer had
Voor tijdverdrijf.

 Glück auf!

Het kan niet altijd donker zijn
Voor de kerels van kool en gesteent!
Wij treden nu weer in die andere mijn,
Een mijn van muziek die jubelt of weent.

Wij zingen er blauwe kolen uit,
Van vreugde, van droom of van pijn,
In stervend of aanstormend geluid,
Met tinten van donder of maneschijn!

Wij zingen ze met geheven hoofd
En zingen ze met ons hart.
Alleen als de dood ons een makker rooft
Wordt ons lied weer somber en zwart.

Maar nu is het feest! Vijf en twintig jaar
Bouwen wij uit in accoord
En fördern wij warm en diep en klaar
Het gezongen woord!

Het is daarom dat wij hier zoo staan,
Wij, mannen van de mijn,
En onder niet in het donker gaan,
En zonder lampen zijn!

 Glück auf!

Het koor werd tijdens de Duitse bezetting opgeheven, nadat het had geweigerd zich bij de Kultuurkamer aan te sluiten. Na de oorlog kwam het in afgeslankte vorm terug, als koor voor speciale gelegenheden.

Vaandel Zangvereeniging Mijn Laura Eygelshoven (1921?)
Collectie Continium Discovery Center Kerkrade 052308
(afmetingen 120 x 110 cm)
Object van de maand maart 2014

Serge Langeweg
Discovery Center Continium Kerkrade
februari 2014


Bronnen:
Gedenkboek bij gelegenheid van het 25-jarig bestaan der Zangver. “Mijn Laura” Eygelshoven op zaterdag 4 en zondag 5 juni 1932 (z.p. z.j.)

G. Brouns, Uit de geschiedenis van Laura & Vereeniging (Eygelshoven 1975)

Sociaal Historisch Centrum voor Limburg, Archief Laura & Vereeniging, inventarisnummers 719: Correspondentie met de Zangvereniging Mijn Laura en 1818: Stukken betreffende de KRO radio-uitzending van 7 april 1931 vanuit de mijn Julia.

  • Artikel
  • 1 maart 2014
  • door Serge Langeweg

1 reactie(s)


Reacties

Is het misschien mogelijk om

Is het misschien mogelijk om nog aan de bladmuziek te komen van het Jubellied? Of aan bladmuziek van andere mijnwerkersliederen? Bij voorbaat dank, Trezie Aarns

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

Julie Mottin (omstreeks 1880)

Julie Mottin (omstreeks 1880)

  • foto
  • 30 september 2013
De kiebel

De kiebel

  • foto
  • 15 juni 2017
De kiebel

De kiebel

  • foto
  • 15 juni 2017