Beeld van de heilige Barbara (1959) door Piet Derks

Beeld van de heilige Barbara (1959) door Piet DerksBeeld van de heilige Barbara

Op vrijdag 25 november 1966 trok er een zeer merkwaardige stoet door de ondergrondse gangen van de Staatsmijnen Hendrik en Emma. Het draaide allemaal om een klein beeldje van de heilige Barbara, schutspatroon van de mijnwerkers. Sinds april 1959 had het beeldje geprijkt in een kleine nis bij de laadplaats op de 855 meter verdieping van de Hendrik. Voor en na de dienst passeerden daar de mijnwerkers en menigeen zal bij het beeldje een schietgebedje gepreveld of een kruisje geslagen hebben. Wat voorspraak van de beschermheilige was bij het gevaarlijke werk ondergronds altijd welkom.

Verhuizing van 855 meter diepte

In de eerste helft van de jaren 1960 ging het slecht met de kolensector van Staatsmijnen. Een van de maatregelen die de hoofddirectie nam, was het samenvoegen van de ondergrondse bedrijven van de Hendrik en de Emma. Een gedeelte van de ondergrondse werken van de Hendrik werd verlaten en zo ook de laadplaats op 855 meter diepte. Vanaf eind 1966 kwamen de kolen uit de Hendrik via de schachten van de Emma naar boven. Voortaan werkten de mijnwerkers van de Hendrik op de Emma. Het beeldje van Sint Barbara reisde op die bewuste vrijdag in november 1966 de werkers van de Hendrik na.

Plaats in een nis

Hoofdopzichter Janssen nam die dag het beeldje uit zijn nis. Vergezeld door ir. Mostert, chef uitvoerende diensten ondergronds, bracht hij Barbara per mijnfiets en daarna te voet naar de concessiegrens met de 700 meter verdieping van de Emma. Daar werd de delegatie van de Hendrik met een ‘Glück Auf!’ begroet door een vertegenwoordiging van de Emma, onder leiding van ir. Schiffelers, bedrijfsingenieur ondergronds. De stoet zette zich weer in beweging, opnieuw per mijnfiets, nu door de hoofdsteengang van de Emma. Hoofdopzichter Janssen nog steeds voorop met het Barbarabeeldje als een kostbaar kleinood stevig in de handen. Uiteindelijk arriveerde het gezelschap bij de splitsing van twee hoofdsteengangen, waar in de wand een wit geschilderd nisje was uitgespaard. Op die plek droeg hoofdopzichter Janssen het beeldje officieel over aan zijn collega’s van de Emma. Aan ir. Schiffelers viel de eer te beurt Barbara op haar nieuwe plaats te zetten. ‘Daarmee was Sint-Berbke weer terug bij velen van de mannen die vroeger op hun oude mijn zo vaak naar haar hadden opgezien’, zo besloot de redactie van het personeelsblad Staatsmijnen Nieuws het relaas van de verhuizing, dat een week later werd gepubliceerd.

Het beeldje werd in 1959 vervaardigd door Piet Derks, timmerman in de timmerwerkplaats van de Hendrik. Derks volgde tevens een cursus beeldhouwen aan de Kunstnijverheidsschool in Maastricht. Hij bouwde een reputatie op als verdienstelijk beeldhouwer, die niet alleen in hout, maar ook in klei, natuursteen en marmer werkte.

Amerikaans grenenhout

Het Barbarabeeldje sneed hij uit een oud stuk geleideboom van een schacht. Geleidebomen waren houten balken die verticaal in een schacht waren aangebracht om de liftkooi tijdens het op- en neerhalen te stabiliseren. Tevens dienden ze als een voorziening die in geval van nood de liftkooi onder- en bovenaan de schacht kon afremmen en tot stilstand brengen. Voor dergelijke balken gebruikte men Amerikaans grenenhout, een duurzame en harde houtsoort.

Beeld van de heilige Barbara (1959) door Piet DerksDe toren naast haar is een kopie van de watertoren van de Staatsmijn HendrikDerks maakte een slanke Barbarafiguur, met links naast haar de toren, waarin ze volgens de legende zou zijn opgesloten. De toren heeft drie vensters: een verwijzing naar de Heilige Drievuldigheid: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. In haar rechterhand houdt Barbara een miskelk, symboliserend dat de heilige werd aangeroepen tegen een plotselinge dood. Naar verluidt zou Derks ongeveer twintig van dergelijke beeldjes hebben gesneden. 

Beeld van de heilige Barbara
Piet Derks, hout (1959)
Collectie Continium Discovery Center Kerkrade 059019
(afmetingen 14 x 11 x 47 cm)
Object van de maand april 2013

Bronnen:
Staatsmijnen Nieuws jaargang 15, nummer 44, 2 december 1966

Staatsmijnen Nieuws jaargang 15, nummer 45, 9 december 1966

M. Driessen, Beginselen der mijnbouwkunde (z.p. 19473)

F.A.M. Messing, Geschiedenis van de mijnsluiting in Limburg. Noodzaak en lotgevallen van een regionale herstructurering 1955-1975 (Leiden 1988)

Serge Langeweg
Discovery Center Continium Kerkrade
april 2013

  • Artikel
  • 1 april 2013
  • door Serge Langeweg

1 reactie(s)


Reacties

Vandaag toevallig gegoogeld

Vandaag toevallig gegoogeld met de weduwe van piet derks en dit bericht gevonden. Leuk dat er nog zaken van Piet bewaard zijn gebleven voor de toekomst. Ook wij hebben een aantak werken van Piet Derks. groet m.Raemaekers

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

Tussen Koel en Kunst

Tussen Koel en Kunst

  • nieuws
  • 8 oktober 2017
Tussen Koel en Kunst

Tussen Koel en Kunst

  • agenda
  • 12 november 2017
De kiebel

De kiebel

  • foto
  • 15 juni 2017
De kiebel

De kiebel

  • foto
  • 15 juni 2017