Filmstrookjes over de Nederlandse steenkolenmijnen

Filmstrookjes over de Nederlandse steenkolenmijnen Filmstrookje over het ondergrondsbedrijf

In het begin van de jaren 1950 bracht de Projectie Onderwijs Centrale uit Amsterdam twee filmstrookjes op de markt over de Nederlandse steenkolenmijnen. De Centrale was gespecialiseerd in het vervaardigen van educatief projectiemateriaal dat door onderwijzers en onderwijzeressen kon worden gebruikt voor het aanschouwelijk maken van hun lessen. Het aanbod was heel divers en omvatte uiteenlopende thema’s als ‘Ons gebit’, ‘Leven in sloot en plas’, ‘Drenthe’ en ‘De watersnood’. 

De leerkracht diende het filmstrookje te bevestigen op twee verticale rolletjes in een speciale houder en die in de projector te schuiven. Hij kon de beelden dan één voor één voor de lichtbron draaien en projecteren. Dat systeem was handiger dan het werken met losse dia’s. Het ging sneller en bovendien kon de volgorde van de dia’s niet door elkaar raken.

De strookjes over de mijnen hebben de nummers 751 en 752. Ze kwamen tot stand met medewerking van de Voorlichtingsdienst van de Nederlandse Steenkolenmijnen, die het beeldmateriaal leverde en hielp bij de samenstelling van de tekstboekjes met achtergrondinformatie. Aan de hand van die boekjes, die onder meer het aantal mijnwerkers op het moment van vervaardiging vermelden, kunnen de strookjes nauwkeurig worden gedateerd op 1951.

Filmstrookje 751 geeft een beeld van het ontstaan van steenkool, laat zien hoe een kolenmijn eruit zag en toont de ligging van de twaalf Limburgse mijnen. Na deze inleiding komt het ondergrondse bedrijf aan bod. We zien mijnwerkers aan het werk in de voorbereiding, de afbouw, het stutten, het roven en het vullen. Ook het ondergrondse transport van de steenkool komt in een aantal dia’s aan de orde.

Filmstrookjes over de Nederlandse steenkolenmijnen Filmstrookje en tekstboekje over de weg van het steenkoolHet bovengrondse bedrijf met de wasserijen, briket- en cokesfabrieken, spoorweg- en havenbedrijvigheid, elektrische centrales en de chemische installaties is het onderwerp van strookje 752. Veel aandacht is hier ook voor de Ondergrondse Vakschool (OVS), de interne bedrijfsopleiding van de mijnen voor jongens die mijnwerker wilden worden. Die grote aandacht doet vermoeden dat de filmstroken door de mijnen werden gezien als een goed middel om jongens in de hoogste klas van de lagere school te interesseren voor een carrière als mijnwerker. De mijnen konden altijd nieuwe arbeidskrachten gebruiken en ze hadden een grote voorkeur voor jongens uit de mijnstreek. De boeiende verhalen van de klasseonderwijzer over de steenkolenwinning en de aantrekkelijke plaatjes van de opleidingsschool voor mijnwerkers moesten jongens over de streep trekken om naar de OVS te komen.

De filmstrookjes met de begeleidende tekstboekjes werden door oud-mijnwerker Eric Lefebvre uit Heusden-Zolder op een rommelmarkt ontdekt en aangekocht. Hij liet vervolgens fotoafdrukken maken van elk afzonderlijk beeld. Via bemiddeling van de Erfgoedcel Mijn-Erfgoed in Genk stelde hij het geheel in langdurige bruikleen ter beschikking aan het Continium.

Bron:

Serge Langeweg, Mijnbouw en arbeidsmarkt in Nederlands-Limburg. Herkomst, werving, mobiliteit en binding van mijnwerkers tussen 1900 en 1965 (Hilversum 2011) 245-252.

Verschillende auteurs werken mee aan de realisatie van deze serie. Het object van juli 2012 werd beschreven door Serge Langeweg. Dr. Serge Langeweg (1958) studeerde sociale- en economische geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Hij is wetenschappelijk medewerker van het Continium Discovery Center in Kerkrade. Serge Langeweg schrijft regelmatig artikelen voor www.demijnen.nl.

  • Artikel
  • 20 augustus 2012
  • door Serge Langeweg

2 reactie(s)


Reacties

Van Paul Geilenkirchen

Van Paul Geilenkirchen (Domaniale in beeld, Laura en Vereeniging in beeld) kregen we op dit artikel volgende reactie:

Ik las op demijnen.nl het interessante stukje over de filmstrookjes over de Nederlandse steenkolenmijnen. Zelf bezit ik ook een dergelijk filmrolletje, mijn broer vond het bij het opruimen van de zolder van de basisschool waar hij les gaf. Het dateert uit begin jaren vijftig en is uitgegeven onder auspiciën van de MSA-missie in Nederland, MSA staat voor Mutual Security Act, wat voor zover ik heb begrepen de opvolger was van het Marshall plan. De fotoserie met de titel “Steenkool, de onmisbare delfstof” staat op mijn site onder het kopje Bedrijfsgeschiedenis (http://www.domanialemijn.nl/frame2.php), paragraaf “Bloeitijd van de mijnindustrie”.

Paul Geilenkirchen

Er zijn vele producenten

Er zijn vele producenten (naast de Projectie Onderwijs Centrale) in Nederland geweest die filmstroken o.a. over de mijnbouw hebben uitgebracht. Als u er belang bij heeft kan ik u een overzicht sturen. Zoek anders op Marktplaats met: 896683936 met vriendelijke groet, Jos (filmman)

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

Nieuw boek over de Domaniale Mijn

Nieuw boek over de Domaniale Mijn

  • nieuws
  • 2 oktober 2017
Open monumentendag

Open monumentendag

  • agenda
  • 10 september 2017