Op de Emma wist je nooit zeker wie betrouwbaar was

Om het aantrekkelijk te maken voor mijnwerkers om toch op zondagen te werken, worden extra’s in het vooruitzicht gesteld.

"Al lang voor de inval van de Duitsers zag je mensen die zich als NSB'ers gedroegen, ook op de Emma. Ze maakten reclame voor het nationaalsocialisme en gaven kritiek op alles dat van de bedrijfsleiding kwam. Dat gaf zowel bovengronds als ondergronds problemen. In eerste instantie ging het alleen nog maar om politieke discussies. Later in de dertiger jaren gingen de NSB'ers op de mijn zich helemaal op Hitler en Duitsland richten. Ze verkondigden dat ze de Duitsers met vlag en wimpel binnen zouden gaan halen en dat het dan helemaal anders zou gaan. Ja, toen werd het wel anders. Er waren steeds vaker vechtpartijen."

Praten in flarden en anekdotes

Jan Lodewijk Albert Custers begon zijn loopbaan als ‘arbeider' op de staatsmijn Emma in 1921. In 1967 ging hij als beambte ‘in de overbrugging', aldus het personeelsdossier van werknummer 15073.
In de zeventiger jaren sprak hij met zijn jongste zoon (van 9 kinderen) over zijn inzet voor verzet en illegaliteit. Albert Custers maakte zich verdienstelijk in de strijd tegen de bezetter in zijn woonplaats Hoensbroek en zeker ook op de staatsmijn Emma. Hij wilde allerminst herinneringen aan die moeilijke tijd ophalen en was meer dan bescheiden over zijn aandeel in de illegaliteit.

Paul Custers slaagde er niettemin in om hem bij flarden en in anekdotes te laten praten. Hij beloofde zijn vader dat hij met die informatie niets mocht doen totdat zijn ouders zouden zijn overleden. Het plan van journalist Custers om ‘er iets mee te doen' in het Limburgs Dagblad, waar hij in de zeventiger jaren als redacteur werkte, werd dus niet ten uitvoer gebracht.

Op 29 oktober 2011 verschijnt Verder niets bijzonders. Anekdotes over Hoensbroek in bezettingstijd. Custers, inmiddels lobbyist in Den Haag, heeft de verhalen van zijn vader gebundeld. Het boek is een ego-document dat hij heeft verrijkt met boeiende fragmenten uit dagboeken, officiële documenten en gesprekken met betrokkenen en nabestaanden. De verwevenheid van de gebeurtenissen in Hoensbroek (en omliggende dorpen) en de staatsmijn Emma worden tastbaar en persoonlijk in de betrokkenheid van de Chef Sociale Hulp op de Emma, Albert Custers.

Lid van de NSB om joodse onderduikers te beschermen

Meer dan boeiend zijn de fragmenten uit verslagen en gesprekken die de toenmalige mijndirecteuren voerden met vertegenwoordigers van de bezetter. Ze illustreren de moeilijke positie en de moedige houding van de mijndirecteuren. Indrukwekkend is het verhaal van de Hoensbroekse mijnwerker die lid werd van de NSB om zijn joodse onderduikers te kunnen beschermen. Verzetsdaden van bovengronds en ondergronds personeel worden beschreven. Ze illustreren de spanning en het gevaar waarmee de ‘goede' mijnarbeiders zich toch bleven verzetten. En natuurlijk zijn er de verhalen over de mijnwerkers die werden geëxecuteerd vanwege de mijnstaking in 1943.

Het boek Verder niets bijzonders; anekdotes over Hoensbroek in bezettingstijd geeft een soms aangrijpend beeld van gebeurtenissen in de jaren 40-45. De auteur is er in geslaagd om het zo op te schrijven dat de lezer het gevoel krijgt er als het ware zelf bij te zijn geweest.

Verder niets bijzonders. Anekdotes over Hoensbroek in bezettingstijd wordt uitgegeven door Boekenplan in Maastricht. Vanaf 29 oktober 2011 ligt het boek in de (betere) boekhandel. Ook via www.booxstore.nl kan het boek worden aangeschaft.