Vlag en vlaggenstok Harmonieorkest Staatsmijn Wilhelmina (1958)

Vlag en vlaggenstok Harmonieorkest Staatsmijn Wilhelmina (1958) Vlag van het Harmonieorkest Staatsmijn Wilhelmina (1958)

Deze maand staat Kerkrade in het teken van de muziek. Daarom belichten we dit keer in de rubriek ‘Object van de Maand’ een toepasselijk object: de vlag van het Harmonieorkest van Staatsmijn Wilhelmina.

Het was muziek troef op vrijdag 11 en zaterdag 12 juli 1958 in Terwinselen (gemeente Kerkrade). Door de straten van de mijnwerkersbuurt marcheerden de muziekkorpsen van de Staatsmijnen Maurits en Emma, van de Oranje-Nassau Mijnen en van de Domaniale Mijn. ’s Avonds concerteerden de mijnwerkerskorpsen in de Botanische Tuin. Ze verzorgden een gevarieerd programma. ‘Naast de meer serieuze muziek voor de werkelijke muziekkenners […] werd ook gezorgd voor populaire muziek die de leek aansprak’, aldus de krant De Nieuwe Limburger in een verslag van het concert. De publieke belangstelling was dan ook groot. 

De aanleiding van de feestelijkheden was het jubileum van het Harmonieorkest van Staatsmijn Wilhelmina. Behalve het muzikale eerbetoon van de collega-mijnwerkersorkesten waren er recepties en was er een feestavond georganiseerd in het Beambtencasino van Staatsmijn Wilhelmina. Uiteraard ontbrak de plechtige hoogmis op zondag 13 juli niet. Na de mis vond de zegening plaats van de nieuwe vlag van de jubilerende harmonie.

Die vlag behoort momenteel tot de collectie van het Continium in Kerkrade. Het is een zijden dundoek in de hoofdkleur oranje. Centraal op de vlag bevindt zich een blauwe cirkel met de afbeelding van een lyra of lier (een snaarinstrument) met daarin een schachtbok en een watertoren. De vlag werd hoogstwaarschijnlijk ontworpen en uitgevoerd in het atelier van de familie Lommen in Schaesberg. De stijl en de toegepaste technieken, zoals applicatie (stof op stof) en beschildering van zijde zijn typerend voor dat atelier. Het stond ook bekend om de kwaliteit van de stof en de verf die gebruikt werden. Lommen leverde vlaggen en vaandels aan tal van organisaties en verenigingen. Het atelier werd in de jaren 1920 opgericht door Matthieu Lommen en bestond tot 1975. Vlag en vlaggenstok Harmonieorkest Staatsmijn Wilhelmina (1958) De twee schachtbokken van Staatsmijn Wilhelmina, met daar tussen in de watertoren. De constructies stonden model voor de vlag

Bij de vlag behoort een bamboe vlaggenstok, bekroond met een metalen sierknop. Deze knop bestaat uit een met krullen versierde voet, een lier en een schild met daarin het mijnwerkerssymbool Schlägel und Eisen. Daartussen is een muzieksleutel (de g-sleutel of solsleutel) aangebracht. Vlag en vlaggenstok Harmonieorkest Staatsmijn Wilhelmina (1958) Bamboe vlaggenstok met G sleutel, Schlägel und Eisen en lier

Het Harmonieorkest van Staatsmijn Wilhelmina in Terwinselen vierde in juli 1958 zijn gouden jubileum. Ruim een halve eeuw eerder, op 16 juni 1908, had mijnopzichter M. Wetzels een brief aan de directie van Staatsmijnen geschreven. Daarin zette hij zijn plannen uiteen om een muziekkorps van mijnwerkers op te richten bij de kort tevoren geopende Staatsmijn Wilhelmina. Wetzels was ervan overtuigd dat zich onder de mijnwerkers van de Wilhelmina voldoende capabele muzikanten bevonden. De bezetting zou dus geen probleem zijn. Voor de dekking van de onkosten lanceerde Wetzels in zijn schrijven een plan: hij stelde voor een fonds te vormen door een vrijwillige bijdrage van een dubbeltje in de maand te vragen aan de personeelsleden van de mijn. Tenslotte verzocht hij de directie om een eenmalige bijdrage van tweeduizend gulden voor de aanschaf van instrumenten en uniformen. Het korps moest immers niet alleen goed klinken, het moest er ook goed uitzien. Het ging om de eer van het bedrijf! Vlag en vlaggenstok Harmonieorkest Staatsmijn Wilhelmina (1958) Bestuur en muzikanten van het Harmonieorkest Staatsmijn Wilhelmina in 1948, bij het 40-jarig jubileum.

De Staatsmijndirectie ging akkoord met de plannen en voorstellen van Wetzels en op 12 juli 1908 vond de oprichtingsvergadering plaats. Wetzels werd de eerste bestuursvoorzitter. Als dirigent werd P. Smeets benoemd. Deze Kerkraadse onderwijzer was een ervaren rot in het vak: hij was tevens kapelmeester van de vermaarde Bergkapel van de Domaniale Mijn. Het korps van de Wilhelmina bestond bij de oprichting uit 27 werkende leden. Op den duur zou dat aantal uitgroeien tot negentig muzikanten en drumbandleden.

In het eerste artikel van de statuten van de nieuwe vereniging lezen we haar doelstelling: ‘Het korps voert den titel Mijnw. Muziekkorps Wilhelmina en heeft ten doel de bevordering der toonkunst, alsmede de bevordering der gezellige samenleving der mijnwerkers der Staatsmijnen.’ Aanvankelijk was in de statuten ook opgenomen dat de leden bij Staatsmijnen werkzaam moesten zijn, maar in latere jaren werd die verplichting losgelaten. In het kielzog van de uitbreiding van Staatsmijnen met nieuwe ontginningszetels werden overigens ook muziekkorpsen opgericht bij Staatsmijn Emma (1 januari 1914) en Staatsmijn Maurits (1 augustus 1927).

Het Harmonieorkest van de Wilhelmina, ‘De Kapel van d’r Sjtaat’, groeide uit tot een zeer verdienstelijk muziekgezelschap dat prijzen behaalde op binnen- en buitenlandse concoursen. Geregeld gaf de harmonie concerten voor de personeelsleden van de mijn. Dat gebeurde bijvoorbeeld op verjaardagen van leden van het Koninklijk Huis. Het eerste feestelijke concert op de mijn gaf het Harmonieorkest Wilhelmina op 30 april 1909. De zeer toepasselijke gelegenheid was de geboorte van prinses Juliana, dochter van de naamgeefster van het orkest en van de mijn. Het orkest was ook present bij zowel feestelijke als droeve gebeurtenissen in de bedrijfsgemeenschap, zoals bij jubilea en begrafenissen van mijnwerkers.

Per 1 januari 1966 ging het Harmonieorkest Staatsmijn Wilhelmina met de orkesten van de Staatsmijnen Emma en Maurits samen in één Staatsmijnorkest.

Serge Langeweg

Discovery Center Continium Kerkrade

Bronnen:

Regionaal Historisch Centrum Limburg, DSM bedrijfsarchieven 17.26-11A: sociale zorg 1902-1939. Inventarisnummer 122: Oprichting muziekkorps Staatsmijn Wilhelmina 1908

‘Harmonieorkest Wilhelmina. Veertig jaar muziek’ Steenkool III, nummer 13, 17 juli 1948, pp 300-301

Programma 50-jarig bestaansfeest 1908-1958 Harmonieorkest Stm. Wilhelmina Terwinselen (z.p. z.j.)

Doortje Lucassen, ‘Verslag over de conservering van de collectie vlaggen en vaandels van Limburgse vak- en standsorganisaties’ Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg LI (2006) 177-206

‘Overweldigend medeleven met gouden feest harmonieorkest Wilhelmina’ De Nieuwe Limburger, 15 juli 1958

  • Artikel
  • 1 juli 2013
  • door Serge Langeweg

0 reactie(s)


Reacties

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

‘Batik-werk in 7 kleuren’

‘Batik-werk in 7 kleuren’

  • artikel
  • 11 april 2017
Vaandelwijding in Schinnen

Vaandelwijding in Schinnen

  • artikel
  • 1 maart 2017