Mijnlandschap

MijnlandschapJozef Franck, mijnlandschap, detail. Collectie Continium 065191

Door de opkomst van de mijnindustrie veranderde het Zuid-Limburgse landschap. Het silhouet ging bepaald worden door de imposante mijnbedrijven met hun schachtbokken, koeltorens, schoorstenen en steenbergen. Toch bleef ook het traditionele Limburg met zijn  verstilde dorpjes, boerderijen en akkers herkenbaar. Die confrontatie van traditie en moderniteit inspireerde veel kunstenaars. Het object van de maand is er een voorbeeld van. Het olieverfdoek met boerderijen en een mijnbedrijf behoort tot de collectie van het Continium.

Hobbykunstenaars 

Het waren niet alleen professionele kunstenaars met een gedegen opleiding aan een kunstacademie die in de mijnindustrie een bron van inspiratie vonden. Ook talloze amateur- en hobbyschilders legden de mijnen en het mijnwerkersleven op doek vast. Een van deze autodidactische kunstenaars was Jozef Franck. Hij schilderde omstreeks 1955 het landschap met boerderijen en het silhouet van een mijnbedrijf op de achtergrond. De exacte locatie die is afgebeeld is onbekend.
MijnlandschapJozef Franck, Landschap met boerderijen en mijnbedrijf. Collectie Continium 065191

Jozef Franck 

Jozef Franck werd op 23 juni 1912 geboren in Schaesberg. Hij was de jongste uit een gezin met vier kinderen. Zijn ouders dreven een sigarenzaak. Vader Franck was tevens organist in de kerk van Schaesberg. Jozef bezocht de ambachtsschool waar hij de opleiding tot huisschilder volgde. Hij trad in dienst bij Staatsmijnen, waar hij opklom tot hoofdopzichter woningbeheer bij Staatsmijn Emma.
MijnlandschapJozef Franck (1912-1988) (Collectie familie Franck)
Schilderen en tekenen waren de grote hobby’s van Jozef Franck. In zijn jonge jaren nam hij wat tekenlessen op de avondschool. Begin jaren vijftig begon hij na zijn werk en in de weekenden schilderlessen te volgen bij de kunstschilder Jean Viehoff (1916-1991), die zijn atelier had in de Schelmentoren in Heerlen. Onder invloed van Viehoff werden Francks werken kleurrijker en legde hij zich voornamelijk toe op stillevens en landschappen.

Exposities en een boek 

In die jaren exposeerde Jozef Franck samen met C. van der Lubbe, P. van Wersch en C. Dorleyn, collega’s bij Staatsmijnen en eveneens enthousiaste amateurkunstenaars, enkele malen in het beambtencasino in Treebeek. Op 21 december 1956 wijdde het bedrijfsblad Nieuws van de Staatsmijnen in Limburg een artikel aan een groepsexpositie in Treebeek, waaraan Jozef Franck deelnam. Franck verwoordde in het artikel de bescheiden ambitie als kunstenaar van hemzelf en zijn schildervrienden bij Staatsmijnen: ‘Wij schilderen louter uit liefhebberij, op een verloren zaterdagmiddag of zo en het enige -isme dat ons werk kenmerkt, is ons amateurisme’, aldus Franck. Het bedrijfsblad voegde daar overigens aan toe dat Franck  wel erg bescheiden over zijn werk was, ‘want wie van schilderkunst houdt, zal toch beslist kunnen genieten van de olieverfschilderijen en de enkele tekeningen, die in de benedenzaal van het casino aan de wand zullen prijken.’
MijnlandschapHet beambtencasino in Treebeek omstreeks 1950 (Fotocollectie DSM/demijnen.nl)
Naast olieverf gebruikte Franck houtskool, waterverf en krijt als materialen. Op latere leeftijd ging hij ook boetseren. Boetseerlessen volgde hij op de School voor Vrije Uren in Kerkrade. In zijn tekeningen vormden straten en bijzondere plekken van zijn geboortedorp Schaesberg  een belangrijk thema. In 1990 werden die tekeningen geëxposeerd in Landgraaf en gebundeld in het boek Oud-Schaesberg. Twee jaar na zijn dood, want op 18 juli 1988 was Jozef Franck in Heerlen overleden.
MijnlandschapOmslag van het boek ‘Oud Schaesberg’ met tekeningen van Jozef Franck (Collectie familie Franck)

Landschap met boerderijen en mijnbedrijf
Jozef Franck, olieverf op doek (omstreeks 1950)
Collectie Continium Discovery Center Kerkrade (065191)
Object van de maand mei 2015

Serge Langeweg
Continium Discovery Center Kerkrade
april 2015

Bronnen:
‘Drie schilders exposeren in Treebeek’ Nieuws van de Staatsmijnen in Limburg (21 december 1956) 2
Jozef Franck, Oud Schaesberg (Voerendaal 1990)

Met dank aan mevrouw Marjos Voncken-Franck voor het verzamelen en beschikbaar stellen van de biografische gegevens en afbeeldingen van Jozef Franck.

  • Artikel
  • 1 mei 2015
  • door Serge Langeweg

0 reactie(s)


Reacties

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

‘Batik-werk in 7 kleuren’

‘Batik-werk in 7 kleuren’

  • artikel
  • 11 april 2017
Vaandelwijding in Schinnen

Vaandelwijding in Schinnen

  • artikel
  • 1 maart 2017