Jubileumpenning in goud

Jubileumpenning in goudJubileumpenning voor 25 jaar trouwe dienst, 1927. Collectie Continium Discovery Center Kerkrade (065262)

Staatsmijnen liet in 1927 fraaie penningen slaan, bedoeld om te worden uitgereikt aan medewerkers die vanaf dat jaar hun zilveren dienstjubileum zouden vieren. Er kwamen twee uitvoeringen. Voor mijnwerkers en lagere beambten was er een bronzen legpenning. Functionarissen die hoger in de bedrijfshiërarchie stonden, konden als geschenk en aandenken een gouden draagpenning tegemoet zien. Die gouden penning is het object van de maand oktober 2015. Een exemplaar van dat jubileumgeschenk bevindt zich in de collectie van het Continium.

IJver en trouw 

De opdracht voor het ontwerpen van de gouden penning ‘voor hen die het bedrijf met ijver en trouw hebben gediend’ gaf Staatsmijnen via ’s Rijks Munt in Utrecht aan C.J. van der Hoef. Chris van der Hoef (1875-1933) wordt beschouwd als een prominent vertegenwoordiger van de Nieuwe Kunst, de Nederlandse variant van de Art Nouveau of Jugendstil. Van  der Hoef was een zeer veelzijdig kunstenaar: hij was keramist, beeldhouwer, graficus, ontwerper van affiches, tekenaar en medailleur. Na 1920 richtte hij zich vooral op beeldhouwen en het ontwerpen van penningen. In die periode werd de kunstenaar beïnvloed door de art-deco stromingen en werden zijn ontwerpen meer geabstraheerd. Van der Hoef geldt als een van Nederlands belangrijkste ontwerpers van penningen.
Staatsmijnen verzocht Van der Hoef op de voorzijde van de penning ‘hetzij een mijnwerkerslamp hetzij een andere voorstelling (kolen, warmte, licht)’ af te beelden. Op de keerzijde moest de voorstelling voldoende ruimte laten om er een inscriptie te kunnen plaatsen.
Jubileumpenning in goudJubileumpenning in goud voor H.J. Schreuder, 1952. Collectie Continium Discovery Center Kerkrade (065262)
Jubileumpenning in goudDe penning werd bewaard in een kartonnen doosje (Collectie Continium Kerkrade 062262)

Mijnlampen 

Van het eerste ontwerp dat Van der Hoef maakte, bleven schetsen bewaard in het archief van de Koninklijke Nederlandse Munt. De medailleur had voldaan aan de suggestie van zijn opdrachtgever om een mijnwerkerslamp af te beelden. Als model had Van der Hoef gekozen voor een benzinelamp, een uitvinding uit de negentiende eeuw. In de definitieve versie is de benzinelamp echter vervangen door een elektrische potlamp. Waarschijnlijk werd het ontwerp gewijzigd op wens van Staatsmijnen. Anno 1927 gaf een elektrische lamp moderniteit aan en Staatsmijnen wilde zich graag presenteren als een modern bedrijf. Rond de mijnlamp is de tekst ‘voor trouwen arbeid’ aangebracht.
Jubileumpenning in goudOntwerptekeningen van Chris van der Hoef. Van Gelder, Gedenkpenningen, 56)
Op de achterzijde van de penning staat de tekst: “De Staatsmijnen aan’. Onder een lauwertak was een vlak vrij gelaten waar de naam van de jubilaris en de datums van zijn indiensttreding en jubileum zouden worden gegraveerd.
De penning werd geslagen bij ’s Rijks Munt in 18 karaats goud. De penning is 4 centimeter in doorsnede en was bedoeld om te dragen aan de horlogeketting of op de revers.
Jubileumpenning in goudAchterzijde penning. (Collectie Continium Kerkrade 065262)

De jubilaris 

Jubileumpenning in goudDe jubilaris, H.J. Schreuder (Regionaal Historisch Centrum Limburg, Beeldbank, Fotocollectie DSM, pr4610)De penning die zich in de collectie van het Continium bevindt, werd uitgereikt aan Hendrik Johan Schreuder, die op 1 februari 1952 zijn 25-jarig dienstjubileum vierde. Schreuder werd op 18 juni 1901 geboren in Amsterdam. Hij volgde een paar jaar het Meer Uitgebreid Lager Onderwijs (Mulo) en een opleiding MTS-werktuigbouwkunde. Tussen 1918 en 1923 werkte hij een eerste periode voor Staatsmijnen, als hulptekenaar. Kennelijk ging de berekening van zijn diensttijd bij het bedrijf pas lopen toen hij op 1 februari 1927 opnieuw bij Staatsmijnen in dienst kwam. Ruim een jaar later werd hij aangesteld als tekenaar bij de cokesfabriek Maurits in Geleen, die toen in aanbouw was. Door die functie werd hij beambte. Schreuder doorliep diverse rangen en werd op 1 januari 1951 benoemd tot hoofdopzichter. Toen hij ruim een jaar later zijn zilveren dienstjubileum vierde, was hij hoofdopzichter bij de afdeling Cokesbereiding en Energievoorziening bij de cokesfabriek Maurits. Op 1 juli 1966 ging hij met pensioen.
Jubileumpenning in goudDe eerste schop in de grond voor de bouw van cokesfabriek Maurits, 1 september 1926 (Fotocollectie DSM/DeMijnen.nl)
Jubileumpenning in goudHet leegdrukken van een cokesoven op de cokesfabriek Maurits, 1952. (Fotocollectie DSM/DeMijnen.nl)

Jubileumpenning voor 25 jaar trouwe dienst
C.J. van der Hoef, goud, 1927
Collectie Continium Discovery Center Kerkrade (065262)
(afmetingen: doorsnede 4 cm)
Object van de maand oktober 2015

Serge Langeweg
Discovery Center Continium Kerkrade
september 2015

Bronnen:
Ed. van Gelder, ‘De gedenkpenningen van de Staatsmijnen’ In: Brunssumse Geschiedenissen (Brunssum 2002) 55-62
Jos Perry, ‘Jubeljaren. Staatsmijnen weerspiegeld in vier jubilea’ In: Publications deel 134-135 (1998-1999) 7-84
Regionaal Historisch Centrum Limburg, Beeldbank, Fotocollectie DSM, beschrijving bij foto pr4610

  • Artikel
  • 1 oktober 2015
  • door Serge Langeweg

0 reactie(s)


Reacties

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

Een bijzondere Barbara

Een bijzondere Barbara

  • artikel
  • 1 dec 2016