Staatsmijn Emma in miniatuur

Staatsmijn Emma in miniatuurMaquette van Staatsmijn Emma (detail) Foto Continium discovery center Kerkrade

De bovengrondse complexen van de mijnbedrijven bestonden uit een veelheid aan gebouwen en installaties. Voortdurend veranderde het mijnterrein. Nieuwe gebouwen werden neergezet, oude gebouwen en installaties gesloopt, gemoderniseerd of uitgebreid. Als hulpmiddel bij de bouwactiviteiten maakte de bouwkundige staf van de mijnbedrijven sedert de jaren 1950 gebruik van maquettes. De maquettes van de Staatsmijnen Maurits en Emma bevinden zich in de collectie van Continium discovery center in Kerkrade. De Emma in miniatuur is het object van de maand augustus.

Mijn in het klein

De maquette van Staatsmijn Emma is uitgevoerd op schaal 1:500, en meet 2,50 bij 1,40 meter. Op deze schaal is het moeilijk om veel details te laten zien. In de maquette van de Emma is daarom vooral gewerkt met massa’s, die abstract aangeven welke vorm de gebouwen hebben.
De maquette geeft een nauwkeurig beeld van het bovengrondse bedrijf van de mijn aan het eind van de jaren 1950. De uitgebreidheid van het complex valt op met de wirwar van gebouwen en installaties, opslagterreinen voor mijnhout en materialen, wegen die het terrein doorkruisen en het enorme spoorwegemplacement.
Alle elementen op de maquette, de schachttorens, de gebouwen, werkplaatsen, koeltorens en andere constructies zijn met kleine stiftjes op de grondplaat bevestigd, zodat ze eenvoudig uitneembaar waren. Daardoor konden de bouwkundigen van de mijn makkelijk veranderingen op de maquette aanbrengen. Want de bedoeling was dat de maquette in de loop van de tijd met het mijnterrein meegroeide, zodat het model voortdurend de feitelijke situatie van het bovengrondse mijnterrein weergaf. Het driedimensionale model gaf een betere indruk van het bovengrondse complex en de ligging van de afzonderlijke gebouwen ten opzicht van elkaar dan men via een tekening kon krijgen.

Staatsmijn Emma in miniatuurPlattegrond van Staatsmijn Emma, ca 1960. Bron: Staatsmijn Emma, bedrijfsgids (Heerlen z.j.)Staatsmijn Emma in miniatuurMaquette van Staatsmijn Emma. Foto Continium discovery center Kerkrade

Goede diensten

De maquette werd vervaardigd bij de modellenmakerij van de Centrale Werkplaatsorganisatie van Staatsmijnen in Treebeek. Modelmaker W. Keulen maakte de maquette, terwijl het schilderwerk aan het model werd gedaan door zijn collega Th. Dautzenberg. De maquette stond opgesteld in het kantoor van de arbeidsanalyse bij Staatsmijn Emma. Ter bescherming tegen beschadigingen en stof was de maquette afgedekt met een deksel van doorzichtig kunststof. Het bedrijfsblad Nieuws van de Staatsmijnen wijdde op 7 april 1956 een artikel aan de maquette van de Emma die kort daarvoor gereed was gekomen. De maquette zou ongetwijfeld goede diensten gaan bewijzen, volgens het blad, ‘omdat op de Emma nog tal van grote werken op uitvoering wachten’.

[image4:lerge:center]Staatsmijn Emma in miniatuurSchachten I (links) en II (rechts) met daarachter de kolenwasserij. Op de voorgrond het spooremplacement met bunkergebouwStaatsmijn Emma in miniatuurLinksboven de schachten I en II en de kolenwasserij. Rechtsboven achter het spooremplacement de hoge druk centrale.Staatsmijn Emma in miniatuurOp de voorgrond de koeltorens van de centrale. Daarachter de kolenwasserij met rechts de mijnwatertoren.

Conservering

De maquette werd in juni 2015 in opdracht van Continium grondig geconserveerd door een gespecialiseerde maquettebouwer. Staatsmijn Emma in miniatuur werd geheel stofvrij gemaakt; kleine losgeraakte onderdelen werden vastgezet. Tevens werd de maquette voorzien van een nieuwe ombouw, annex showvitrine, waarbij het originele onderstel, inclusief de poten, werd behouden. De maquette is een van de pronkstukken uit de mijnbouwcollectie van Continium.
Staatsmijn Emma in miniatuurDe maquette in haar nieuwe showvitrine, na de conservering in juni 2015.

Maquette van Staatsmijn Emma
Centrale Werkplaats Organisatie Treebeek, hout en kunststof (1956)
Collectie Continium discovery center Kerkrade (064649)
(Afmetingen: 250 x 140 x 82 cm)
Object van de maand augustus 2016

Serge Langeweg
Museumplein Limburg, Kerkrade
juli 2016

Bronnen:
Staatsmijn Emma, bedrijfsgids (Heerlen z.j.)
Nieuws van de Staatsmijnen, 7 april 1956
Staatsmijnen in Limburg. Gedenkboek bij gelegenheid van het vijftigjarig bestaan (Heerlen 1952)
F.A.M. Messing, Geschiedenis van de mijnsluiting in Limburg. Noodzaak en lotgevallen van een regionale herstructurering 1955-1975 (Leiden 1988)

  • Artikel
  • 1 augustus 2016
  • door Serge Langeweg

1 reactie(s)


Reacties

Allemaal heel herkenbaar, elk

Allemaal heel herkenbaar, elk detail.

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

Vaandelwijding in Schinnen

Vaandelwijding in Schinnen

  • artikel
  • 1 maart 2017