Hoogspanning SBB Priltorens

Hoogspanning SBB PriltorensJan Laeven, Hoogspanning SBB Priltorens (detail). Collectie Continium discovery center Kerkrade (065193)

Niet alleen de machtige mijnbouwcomplexen van Staatsmijnen inspireerden schilders en tekenaars. Ook de chemische installaties van het bedrijf leverden motieven aan kunstenaars. Eén van hen was Jan Laeven, die zijn indrukken verwerkte in een reeks van abstracte composities. In 1970 schilderde Laeven priltorens en hoogspanningsmasten van het Stikstofbindingsbedrijf (SBB) in Geleen. Het schilderij bevindt zich momenteel in de collectie van Continium discovery center in Kerkrade, en is het object van de maand oktober 2016.

Veelzijdig kunstenaar 

Jan Hubert Laeven werd op 18 januari 1925 geboren in Schimmert. Hij studeerde aan de Middelbare Kunstnijverheidsschool in Maastricht en trad in 1951 als grafisch ontwerper in dienst van de Voorlichtingsdienst van Staatsmijnen. Toen hij halverwege de jaren 1960 om gezondheidsredenen een tijdlang in de buitenlucht moest werken, begon hij het Zuid-Limburgse landschap te schilderen.
Hoogspanning SBB PriltorensJan Laeven aan het werk in de natuur, 1966. Bron: Kunst op ware grootte (kalender Staatsmijnen/DSM 1967)Hij maakte als ‘huisschilder’ van Staatsmijnen/DSM vele werken die de wanden van kantoren en representatieve ruimten bij zijn werkgever sierden. Zijn werk vormde zelfs een aparte collectie binnen de grote kunstcollectie die Staatsmijnen/DSM sedert 1952 opbouwde. Laeven maakte regelmatig gelegenheidswerk voor jubilea en andere festiviteiten binnen het bedrijf, en doeken die Staatsmijnen/DSM aan relaties cadeau deed bij gelegenheid van heuglijke gebeurtenissen. Vanaf 1964 was Jan Laeven ook als zelfstandig kunstenaar actief en had hij een atelier in Heerlen.
Laeven was een veelzijdig kunstenaar, die vele technieken en stijlen beheerste: romantisch-realistisch, impressionistisch, kubistisch en modernistisch. Hij was graficus, schilder en tekenaar, die een oeuvre opbouwde van meer dan 1.500 werken.
Hij schilderde portretten, industriële landschappen en abstracte composities, waarvoor hij vaak inspiratie vond in de chemische bedrijvigheid van zijn werkgever. Zijn voorkeur ging echter uit naar onderwerpen uit de natuur, zoals Limburgse landschappen. Onder de titel Het romantische landschap was de DSM-kalender van 1971 geheel aan dit thema uit Laevens werk gewijd. Hoogspanning SBB PriltorensDe DSM-kalender van 1971 was geheel gewijd aan landschappen van Jan Laeven. Bron: Dit romantische landschap (kalender DSM 1971)
Jan Laeven overleed op 25 november 2001 in Heerlen.

Prils

Laeven liet zich voor zijn schildering inspireren door priltorens op het terrein van het Stikstofbindingsbedrijf (SBB) in Geleen. Het SBB werd in 1929 door Staatsmijnen opgericht voor de productie van kunstmeststoffen. Als grondstof hiervoor gebruikte het SBB de bijproducten die vrijkwamen in de cokesfabrieken van Staatsmijnen in Treebeek en Geleen. Priltorens werden bij het SBB gebruikt voor de productie van kunstmestkorrels.Hoogspanning SBB PriltorensJan Laeven, Hoogspanning SBB Priltorens, 1970. Collectie Continium discovery center Kerkrade (065193)
Prils, waaraan de installatie haar naam ontleend, zijn korreltjes die gevormd worden door het stollen van druppels gesmolten materiaal. Dat stollen gebeurt in de priltorens, waarin de druppels naar beneden vallen en onderweg worden afgekoeld door koele opstijgende lucht. Onder in de toren worden de prils opgevangen en eventueel via een transportband naar een drooginstallatie geleid.
Hoogspanning SBB PriltorensDrie priltorens van de Nitraatfabriek op het Stikstofbindingsbedrijf, 1962. (Fotocollectie DSM/demijnen.nl)
Hoogspanning SBB PriltorensPriltorens op het terrein van het SBB, 1962 (Fotocollectie DSM/demijnen.nl)
Hoogspanning SBB PriltorensOverzicht van het Stikstofbindingsbedrijf met hoogspanningsmasten, 1965. (Fotocollectie DSM/demijnen.nl)

Hoogspanning SBB Priltorens
Jan Laeven, olieverf op paneel, 1970
Collectie Continium discovery center Kerkrade (065193)
(afmetingen: 80 x 74 cm)
Object van de maand oktober 2016

Serge Langeweg
Museumplein Limburg, Kerkrade
september 2016

Bronnen:
J. van den Boogard en M. Groffen, Bedrijf in beeld. Kunst en Industrie. Uit de collecties van Limburgse bedrijven (Sint-Odiliënberg/Maastricht 1993)
Kunst op ware grootte (kalender Staatsmijnen/DSM 1967)
Dit romantische landschap (kalender DSM 1971)
Ernst Homburg, Groeien door kunstmest. DSM Agro 1929-2004 (Hilversum 2004)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Priltoren

  • Artikel
  • 1 oktober 2016
  • door Serge Langeweg

0 reactie(s)


Reacties

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

Vaandelwijding in Schinnen

Vaandelwijding in Schinnen

  • artikel
  • 1 maart 2017