Leerlingen verwerken het mijnverleden, een idee voor andere scholen

In 1974 werd de laatste kolenmijn gesloten. Het verleden werd snel achter ons gelaten. Voor de jeugd van tegenwoordig is het mijnverleden dan ook totaal onbekend. Wellicht kan een opa, soms ook oma, iets over de tijd vertellen toen de Mijnstreek Nederland van energie voorzag. In het Digitaal Mijnmonument tekenen de jongeren deze verhalen op en gaat het verleden weer leven.
Naast het interviewen voor het Digitaal Mijnmonument bezoeken leerlingen van het Sintermeertencollege ook het Nederlands Mijnmuseum in Heerlen en de mijnkoloniën Treebeek, Beersdal en Hopel. Voor de excursie hebben zij zich voorbereid op het thema "wonen in de mijnstreek". Terug op school wordt het thema medegedeeld om in 2 uur een essay te schrijven. Het thema was: zijn mijnkoloniën monumenten? Hier de verhalen van M. van Wylick en H. Houbiers.
Voor lesbrieven en tips: info@demijnen.nl en verder op de geschiedenissite van het Sintermeertencollege

Zijn mijnkoloniën monumenten? M. van Wylick

De Oostelijke Mijnstreek, dat is de oude benaming voor het huidige Parkstad Limburg. Die naam heeft deze omgeving niet voor niks. De mijnen waren zó ontzettend belangrijk voor Limburg, dat kunnen wij ons nu nog maar nauwelijks voorstellen. Het is een vast onderdeel van de Limburgse geschiedenis. Zoveel opa’s van klasgenootjes of van jezelf die er hebben gewerkt en die ontelbare herinneringen hebben aan deze periode. Is het eerlijk om deze periode als het ware uit onze omgeving te schrappen? Al die herinneringen en aanwijzingen naar de periode van de mijnen, het worden er steeds minder. Moet daar iets aan gedaan worden of moeten we juist iedereen zijn gang laten gaan en de plaats die mijnkoloniën innemen gebruiken voor moderne projecten?

De vraag die bij dit betoog hoort is dan ook: Zijn mijnkoloniën monumenten?
Ik vind dat mijnkoloniën monumenten zijn, en waarom ik dat vind ga ik in de volgende alinea’s uitleggen.







Iedere geschiedenisleraar heeft vast wel eens gezegd dat geschiedenis belangrijk is voor de toekomst. De mijnkoloniën zijn zo’n ontzettend belangrijk onderdeel van de Limburgse geschiedenis dat het niet zomaar vergeten mag worden. Zouden we dan deze karakteristieke, van origine mijnwerkerswoningen moeten ombouwen tot moderne woningen? Iedereen zal een stuk uit onze geschiedenis missen en het niet eens doorhebben!

Stel je eens voor, je hebt 25 jaar lang elke dag in een mijn gewerkt. Er liggen zoveel herinneringen bij de tijd dat je in de mijnen hebt gewerkt. Het is hetzelfde als de plaats waar je bent opgegroeid, daar liggen ook ontelbaar veel herinneringen. Het zou niet eerlijk zijn om oude mijnwerkers, die eigenlijk heel veel voor ons huidige leven hebben gedaan, zomaar hun herinneringen af te pakken. De verhalen over de mijnen worden van generatie op generatie doorgegeven. Daar zijn dingen die je, meestal onbewust, veel tegenkomt op straat van belang voor. Zoals deze oude fiets op de foto links en de kar op de foto rechts.









Aan de andere kant kun je natuurlijk wel zeggen dat niet alles uit de geschiedenis bewaard moet blijven. De huidige techniek is inmiddels veel verder ontwikkelt en daar hoort ook nieuwbouw bij. Waarom zou je oude mijnwerkerswoningen laten staan als je er ook huizen van kunt maken waardoor je veel efficiënter de ruimte kunt gebruiken? Neem de woning hiernaast, veel efficiënter gebruik van de ruimte en ook veel beter geïsoleerd.

Mijnkoloniën karakteriseren onze omgeving. Limburgse dorpjes vallen op, juist hierdoor. Stel dat je alleen maar van die moderne woningen neer zou zetten zoals op de foto links boven, zou het dan nog als thuis voelen hier in Limburg? Zouden de mensen uit het noorden nog een weekendje Limburg boeken, als het er overal in Nederland hetzelfde uitziet? Het toerisme zou dus ook waanzinnig achteruit gaan als alles maar roekeloos zou worden gemoderniseerd.
Er is sowieso niks mis met mijnwerkerswoningen. Hartstikke veel ervan worden bewoond en de meeste inwoners van een mijnkolonie zijn hartstikke trots op hun dorp! Wil je het dan toch net iets anders hebben, kun je je huis ook verbouwen. Neem de foto hiernaast, aan de voorkant is het een normale mijnwerkerswoning in een mijnkolonie. Van achteren is er een flink stuk aangebouwd. Als mijnkoloniën monumenten zouden worden, zou dit dan ook niet meer mogen? Jawel, dit mag wel nog, alleen moet je wel een speciale vergunning ervoor hebben. Op deze manier blijft het karakteristieke van een mijnwerkerswoning zichtbaar en tegelijkertijd is het functioneel als woonhuis.




Op de afbeelding rechts boven zie je Meneer Zijlstra van het Sintermeertencollege met tekeningen in zijn hand van het huis op de foto ernaast. Origineel is het de woning van een opzichter, tegenwoordig woont er een hartstikke trotse eigenaresse. Het huis is niet veel veranderd in de loop der jaren. En geef toe, het is een plaatje om naar te kijken. Bij het zien van dit soort huizen voor ik me veel meer alsof ik er thuis hoor dan bij het zien van een moderne woning zoals eerder in dit betoog te zien is.

Of men vindt dat mijnkoloniën monumenten zijn of niet, daar heeft iedereen zijn eigen mening over. Wat ik wel weet is dat de periode van de mijnen niet vergeten mag worden. Dan kan men toch als beste mijnkoloniën monumentaal maken? Zo kan men in de toekomst blijven genieten van wat er toen is gebeurd.

Evaluatie over het gehele PO: (Praktische Opdracht)
Dit PO is niet makkelijk geweest. Het heeft een goede planning gevraagd en ik ben erachter gekomen dat ik daar niet zo goed in ben. Het maken van een interview was niet zo heel moeilijk, daar kon niet veel bij fout gaan. Maar het goed knippen en plakken zodat het een interessant interview wordt is een ander verhaal. Al met al heeft het een hele hoop tijd gekost, tijd die wij niet altijd hadden. Verder hadden wij ook niet zo’n sterke groep samen gesteld. Bas, Nema en ik, dat heeft voor een heleboel meningsverschillen gezorgd. Maar ik ben wel trots op het resultaat!
De excursie vandaag was best oké. De wijken bezoeken was leuk en ik heb er veel van geleerd. Ik zie nu ook in hoe mooi ik die wijken eigenlijk vind en daarom vind ik ook dat ze behouden moeten blijven. Het museum vond ik niet zo leuk. Het schrijven van dit betoog is hartstikke moeilijk voor mij en ik weet ook totaal niet hoe ik het er vanaf heb gebracht.

Zijn mijnkoloniën monumenten? H. Houbiers
Samen met heel L4 moeten wij een praktische opdracht voor geschiedenis maken. Deze opdracht heeft te maken met de mijnkoloniën. We hebben in het ochtendprogramma een excursie doorgelopen in de buurt van Heerlen en Brunssum. Wij hebben de opdracht gekregen een betoog te schrijven over de vraagstelling of de mijnkoloniën monumenten zijn of niet? Dat zou betekenen dat die gebouwen beschermd moeten worden en niet gesloopt mogen worden. Voor de duidelijkheid mijnkoloniën zijn woningen die gebouwd zijn voor de mijnwerkers. Sommige van die woningen zijn er nu nog steeds, maar dat zijn er helaas niet veel meer. Die mijnbouwwoningen zijn tussen 1900 en 1940 gebouwd.

Ik vind dat mijnkoloniën inderdaad monumenten zijn. En dus ook zo beschouwd en behandeld moeten worden. Dat vind ik onder andere omdat de mijnkoloniën uit het verleden stammen en iets wat uit het verleden komt is altijd speciaal. Die buurten zijn authentiek en speciaal voor vooral het oudere volk hier in Limburg. Ik vind dat als je het niet als monumenten beschouwd en eraan gaat verbouwen dat je dan lelijke aanbouw krijgt. Die aanbouw is dan moderner dan de rest van de woningen en verpest gewoonweg het authentieke beeld.

Het is een feit dat de aandacht naar de mijnen weer begint te groeien. Het lijkt wel alsof de mensen zich schaamden voor de mijnen. Ik vind niet dat de mensen zich daarvoor hoeven te schamen en dat er zeker meer positieve aandacht aan geschonken moet worden. Ik vind dat omdat je niet moet vergeten dat de Nederlandse economie veel heeft te danken aan de mijnen hier in Limburg. En dan is het toch zo dat een beetje erkenning wel op zijn plaats is door middel van het als monumenten te herkennen. En dat is ook in opkomst, want er zijn vorig jaar in Brunssum 4 mijnkoloniën beschouwt als beschermd stads- en dorpsgezicht.

Het kost natuurlijk ook alleen maar veel geld om altijd alles te slopen en er van alles nieuw te bouwen. En ik vind dat het landschap er niet mooier op wordt als altijd alles gesloopt wordt en er dan overal flats of kantoren komen.

Het monumentale karakter van de mijnkoloniën is vaak dat het bij elkaar ligt. Het ligt meestal dicht bij een oude mijn. Op de huisjes zijn versieringen aangebracht door middel van de bakstenen in tegengestelde richting te plaatsen, de koepel boven op het huis en door de houten kleppen bij de ramen die voor de veiligheid en het zonlicht waren. Nog een karakter van de mijnkoloniën is dat de huizen de dakpannen bevatten van vroeger. Het monumentale karakter is sterk en het zou zonde zijn om dat te verwerpen.

Mijnwerkerswijk Beersdal te Heerlen.
Het monumentale karakter kan soms gedwongen verdwijnen. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als er voor de veiligheid nieuwe dakpannen op moeten komen of iets dergelijks. Een ander voorbeeld is dat de meeste mijnkoloniën langs een straat met asfalt liggen, maar asfalt is iets erg moderns. Sommige mijnkoloniën liggen langs een grote weg met veel winkels etc. Dat was vroeger natuurlijk anders. Ondanks dat is het monumentale karakter er zeker.



Mijn standpunt heb ik al genoemd en dat is dat ik vind dat mijnkoloniën inderdaad monumenten zijn en ook zo beschouwd moeten worden. Kort samengevat vind ik dat omdat het landschap er niet mooier op wordt en het veel geld kost om altijd alles te slopen. Limburg mag er zeker trots op zijn en dat moeten we laten zien. We moeten die lelijke aanbouw voorkomen en het authentieke beeld behouden. Iets speciaals uit het verleden moeten we in stand houden vind ik.

Niemand zit natuurlijk te wachten op zo een excursie laten we eerlijk zijn, maar ik heb wel een paar leuke en interessante dingen gezien. Ik vond die woningen met de koepel en die versieringen met die bakstenen erg speciaal. En in het museum was het leuk om te zien hoe die lift werkte. De excursie was wel erg gezellig. Het filmpje was interessant en leuk om het vanuit de mond van oud mijnwerkers te horen. Ik vind het jammer dat je voor een projectweek die bedoeld is voor de afleiding iets moet voorbereiden. Het interview vond ik een leuke manier en dat was erg gezellig. Uiteindelijk is het altijd leuker om een PO te maken dan een SE.

Ik heb als bronnen gebruikt alles wat ik vandaag gezien en gehoord heb. Mijn documentatie map heb ik erbij gebruikt, maar daar weet ik helaas de bronnen niet meer van, want er was van te voren niet gezegd dat we bij de documentatiemap de bronnen moesten vermelden. En ik heb natuurlijk mijn eigen mening vermeld.

<< terug