Boek: Limburg kolenland

Boek: Limburg kolenlandOVS-ers aan het werk op het houtterrein. Staatsmijn Hendrik 1956. Foto DSM

2015 is het Jaar van de Mijnen. Vijftig jaar geleden kondigde Minister van Economische Zaken Joop de Uyl in een afgeladen theater in Heerlen de sluiting van de Nederlandse kolenmijnen aan. Daarna ging het rap. Negen jaar later kwam de laatste kolen boven de grond. In hetzelfde tempo werden verreweg de meeste zeer zichtbare (mijnschachten, koeltorens, schoorstenen, spooremplacementen en steenbergen) met de grond gelijk gemaakt. Pas later kwam waardering voor het mijnverleden. De publicatie van Limburg kolenland en Onder onze voeten horen bij die herwaardering van het mijnverleden.

Limburg kolenland en Onder onze voeten komen uit dezelfde koker als het drie jaar geleden gepubliceerde veelgeprezen handboek Mijnwerkers in Limburg. Een sociale geschiedenis. Het eerste is een bundel van acht artikelen die eerder zijn gepubliceerd in Studies over de sociaal-economische geschiedenis van Limburg, het jaarboek van het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg. Ad Knotter is directeur van het SHCL (en bijzonder hoogleraar in de vergelijkende regionale geschiedenis aan de Universiteit van Maastricht), voorzitter van de redactie van het jaarboek en was coördinerend redacteur van Mijnwerkers in Limburg. Paul Arnold is hoofd van de algemene dienst van het SHCL, samensteller van het fotoboek Onder onze voeten en beeldredacteur van de andere twee boeken. Dat deze twee boeken nu worden uitgegeven kan niet los worden gezien van het succes van Mijnwerkers in Limburg en het meer literaire In en onder het dorp van Neerlandicus Wiel Kusters.
Boek: Limburg kolenlandLimburg kolenland. Foto WBooks

Knotter verwijst naar het verkoopsucces van zijn standaardwerk in de inleiding op de artikelen. Het jaarboek bereikt lang niet iedereen die in het mijnverleden is geïnteresseerd. Daarom zijn acht artikelen gebundeld. Het zijn sterke artikelen, die grotendeels zijn verwerkt in het eerdere boek, maar zeker nog verdere informatie geven. De particuliere mijn Laura en Vereeniging staat centraal in twee stukken, namelijk een korte geschiedenis van deze mijn en over de gevolgen van de sluiting van deze mijn voor de sociale cohesie in Lauradorp. Door herplaatsing van werknemers, verkoop van huizen in Lauradorp, de relatief sociale opstelling van de maatschappij en het intact blijven van het plaatselijke verenigingsleven was er geen sprake van sociale desintegratie.

Andere artikelen gaan onder meer over de mijnen in de oorlogsjaren, Nederlandse mijnwerkers in Luikse mijnen, Marokkaanse arbeiders in Nederlandse mijnen en de oorzaken en gevolgen van een ‘langzaamaanactie’ op de geleide loonpolitiek van de Nederlandse overheid. Hoewel de mijnen in het Luikse mijnbekken minder veilig waren, was werken daar financieel aantrekkelijk (zeker wanneer het verdiende geld zwart werd gewisseld), kon je daar ‘opnieuw beginnen’ en was het vervoer tenminste gratis. Geld speelde ook een rol bij de actie in 1957. Waar in Duitsland een Bergmansprämie werd uitgekeerd, bleef Nederland achter. De katholieke mijnwerkersbond verstevigde haar positie ten opzichte van de socialistische. Hoewel maar een klein deel van de Marokkanen zich blijvend vestigden in Limburg, waren zij belangrijk bij de afbouw van de mijnen. Zonder hen hadden de mijnen eerder moeten sluiten en waren ook de nog werkzame Nederlanders hun baan kwijt geraakt.

Limburg kolenland kent een prachtig detail: het boek ziet – door de bladzijden zwart af te randen – er uit als kolen. Vijf kleurenfotokaternen zien zwarter dan de antraciet gekleurde tekstpagina’s; het lijken net kolenlagen.
Boek: Limburg kolenlandOnder onze voeten. Foto Vantilt

De foto’s van de kleurenkaternen komen uit dezelfde bron als die van de meeste foto’s in Onder onze voeten. In de jaren vijftig hadden de Staatsmijnen fotografen in dienst, die prachtig werk maakten, strak gekaderd en mooi uitgelicht. Hoewel dat juist niet de bedoeling is (het was gigantisch zwaar werk), lenen vrijwel alle foto’s – met veel lachende gezichten – zich voor nostalgisch terugblikken. Slechts op twee foto’s worden de menselijke kosten (beide terecht op een dubbele pagina afgedrukt) zichtbaar: een grote groep mensen die hun laatste eer bewezen aan twee slachtoffers van de mijnramp in Staatsmijn Hendrik in 1947 en uitgeputte, beroete gezichten van een groep wachtenden op hun ‘trek’ naar boven uit de Oranje-Nassaumijnen. Al met al een eerbetoon aan de koempels.

De jaarboeken van het SHCL tot 2010 (en dus de meeste artikelen uit Limburg kolenland) staan online. Zie http://www.shclimburg.nl/jaarboeken . Voor lessenseries, zie: www.demijnen.nl .

Boek: Limburg kolenlandHouwer Habets plaatst een hulpstijl. Staatsmijn Wilhelmina 1958. Foto DSM

Ad Knotter (red.), Limburg kolenland, over de geschiedenis van de Limburgse kolenmijnbouw,  WBooks, Zwolle 2015, 416 blz., € 19,95.
ISBN 978 94 625 8074

Paul Arnold, Onder onze voeten, beelden uit de mijnstreek. Vantilt, Nijmegen 2015, 216 blz. € 22,95.
ISBN 978 94 6004 222 5

Paul Arnold *1959 studeerde nieuwe geschiedenis aan de Katholieke Universiteit Nijmegen en publiceerde over verschillende sociaal-historische onderwerpen. Hij is verbonden aan het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg. Op het terrein van de mijngeschiedenis publiceerde hij Een kleine geschiedenis van de NV Laura en Vereeniging (2005). Voor het in 2012 gepubliceerde Mijnwerkers in Limburg. Een sociale geschiedenis verzorgde hij de beeldredactie.

Ger Jan Onrust *1962 is historicus en als sectordirecteur verbonden aan het Sintermeertencollege in Heerlen.

  • Artikel
  • 19 juni 2015
  • door Ger Jan Onrust

1 reactie(s)


Reacties

Ben op zoek naar ene Wim

Ben op zoek naar ene Wim Roessches die een gedicht schreef over de mijnen. Deze persoon willen wij graag uitnodigen bij Najarsconcert a.s. zaterdag in de Borenburg. Zijn gedicht wordt voorgedragen en de Limburgse Jagers spelen op achtergrand Als u gegevens hebt mogen wij die van u hebben zo kunnen wij hem dan bereiken Met vriendelijke groet Marina Veldman Organisatie Najaarsconcert Stichting KUNO

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

Interview Wiel Kusters op de VPRO

Interview Wiel Kusters op de VPRO

  • nieuws
  • 13 januari 2013
De langzaam-aan-actie 1957

De langzaam-aan-actie 1957

  • artikel
  • 18 dec 2010