Mijnpolitie, Kolenpolitie

Mijnpolitie, Kolenpolitie1949 Controle op het SBB / DSM

Spreken we mensen over het mijnbedrijf, dan gaat het in de beeldvorming vaak over ondergronders. Het werk van de bovengronders spreekt blijkbaar veel minder tot de verbeelding. Een groep die in de literatuur vrijwel niet voorkomt is de mijnpolitie. In een interview met twee oud medewerkers van de mijnpolitie doen Pierre Lücker en Toon Claassen een boekje open.

Aanleiding tot het interview was de overdracht van een groot aantal fotonegatieven met afbeeldingen van de Mijnpolitie aan DeMijnen.nl. Op de foto's kan men zien hoe de geüniformeerde beambten hun werk verrichten. Pierre Lücker (* 1941) en Toon Claassen (* 1943) kijken met belangstelling door de eerste serie foto's. Het blijkt bij sommige groepsfoto's een feest van herkenning te zijn. Regelmatig benadrukken zij echter dat zij van de laatste lichting van de Mijnpolitie zijn geweest. In 1963/64 waren zij met 21, 22 jaar natuurlijk jong en zonder al te veel ervaring.

Hoewel beiden bij de Mijnpolitie van de Staatsmijnen gewerkt hebben, zijn de verhalen en ervaringen heel verschillend. Was Pierre Lücker vooral actief bij de Staatsmijn Emma, Hendrik en Wilhelmina, het werkterrein van Toon Claasen was bij het SBB (Stikstof Bindings Bedrijf) en het Centraal Laboratorium in Geleen, bij de havenbedrijven in Stein en het Gezellenhuis Leijenbroek in Sittard. De stemming op de kleine Wilhelmina was gemoedelijk en koempels waren er nogal direct in hun uitingen, op Stm. Emma, SBB, CL en Havenbedrijf ging het er zakelijker aan toe.Mijnpolitie, KolenpolitiePierre LückerMijnpolitie, KolenpolitieToon Claassen

Bij de Mijnpolitie

Pierre Lücker volgde op de OOS/KMS een opleiding tot beroepsonderofficier. Hij was bij SV Limburgia een verdienstelijk voetballer hetgeen resulteerde in een contract dat hem werd aangeboden door toenmalig Eredivisionist Rapid JC. Aangezien het ondoenlijk was drie maal per week naar Kaalheide te reizen, te trainen en dan nog deze opleiding te volgen vroeg hij ontslag uit dienst hetgeen werd toegestaan. Voor een baan werd door de leiding van de voetbalclub gezorgd. Een baan op de afdeling inkoop in Heerlen. Niet lang daarna werd hij op straat aangesproken door de heer Dupuis, hoofd personeelszaken en gevraagd of hij geen interesse zou hebben in een baan bij de Mijnpolitie. Binnen een week was alles geregeld.
Toon Claassen werkte eerst bij de administratie van de Maurits (Stafbureau OBB (Ondergronds Bedrijfs Bureau en Personeelszaken). Het salaris was met 160 gulden niet al te hoog. De ondergronders, die brachten heel wat meer loon mee naar huis, maar dat werk trok hem helemaal niet. In de loonhal zag je de Mijnpolitie. Dat waren beambten en die verdienden heel behoorlijk. Met toeslagen en extra kolen was een functie bij de mijnpolitie erg aantrekkelijk. Vergeleken met zijn baan bij de administratie betekende een baan bij de Mijnpolitie een verdubbeling van het salaris en een verhoging van de status. Je was dan automatisch beambte. 

Mijnpolitie, KolenpolitieGebouw Centrale Politiedienst Akerstraat 174 Hoensbroek, 1951

Meteen nadat zij waren aangenomen, liepen de Mijnpolitie beambten een maandje mee in burger. Het uniform, eentje voor de zomer: grijs tuniek met zwarte pantalon, en eentje voor de winter: zwarte rijbroek met zwart tuniek, werden speciaal gemaakt. Een speciale opleiding was er niet. In het politiebureau van Heerlen moest de reguliere politieopleiding van drie uur per week worden gevolgd bij commissaris Spaen en Mr. de Poorter. De eerstgenoemde moet -volgens de verhalen- een wandelend wetboek zijn geweest. "Quatsch!" was het standaard antwoord van Spaen op antwoorden van de jonge Mijnpolitie-ambtenaren in opleiding. Voor de reguliere politiemensen stelden de leden van de Mijnpolitie niets voor. Het was 'kolenpolitie'. Het waren op zijn best goedwillende leken. Na ruim anderhalf jaar zelfstudie werd er een schriftelijk examen afgenomen dat met goed gevolg werd afgesloten en deze uitslag bepaalde of je op mocht gaan voor het mondeling examen.Mijnpolitie, KolenpolitieKantoor 1948Mijnpolitie, KolenpolitieAirborne wandeling 1952

Het werk

Net als in de rest van het mijnbedrijf, was de organisatie sterk hiërarchisch opgebouwd. Meestal werkte je samen met twee of drie collega's en een brigadier. Daarboven stond de adjudant. In drieploegendiensten van 7 uur 's ochtends tot 3 uur 's middags, van 3 tot 11 's avonds en van 11 uur tot 7 uur 's ochtends kon je ingedeeld worden. De nachtdiensten op zaterdag en zondag waren langer: op zaterdag van 23.00 uur tot 07.00 uur, op zondag zelfs van 19.00 uur 's avonds tot 07.00 uur 's ochtends. De zondagdagdienst duurde van 07.00 uur tot 19.00 uur. Diensten van 12 uur.
De taken verschilden per dienst. Overdag controleerde je aan de poort. De normale verkeersregels moesten in acht worden genomen en op de parkeerplaats en fietsenstalling werd eveneens gecontroleerd. De verschillende chefs van dienst op de bedrijventerreinen gaven hen informatie of bespraken problemen. In de havenbedrijven werd preventief toezicht gehouden.
Het uitgaande verkeer werd onderworpen aan controles van afvoerbewijzen van de lading en de controle van de kofferbak of aanhangwagen. "Er werd nogal wat van de werkvloer meegenomen" vertelt Toon. "Een schilder uit ons dorp had een keer bij controle een grote hoeveelheid verf meegenomen. De man werd door mij aangehouden, aan de eigen recherche overgedragen en door de rechtbank in Maastricht veroordeeld. De reacties daarop in het dorp waar ik woonde waren niet erg prettig. Sommigen namen het je kwalijk dat je hen hun goedkope schilder had afgenomen!"
De loonuitbetalingen in de loonhal werden bewaakt. "Dat daar nooit wat is gebeurd, is een wonder, want tenslotte ging het om heel grote bedragen!" verklaarden beiden.

Bij het einde van de dagdienst werd gecontroleerd op het rookverbod in het badlokaal. "De koempels hadden na zo'n sjiech behoefte aan een sigaret. Dus werd er stiekem gerookt. Kwam dan de Mijnpolitie binnen hoorde je de koempels zeggen: "Pas op, ‘de zeep'!" en dan wist je dat met ‘de zeep' de Mijnpolitie werd bedoeld. Rokers zorgden er dan wel voor om hun sigaret te laten verdwijnen. Op de Wilhelmina was die controle trouwens gemakkelijk uit te voeren, omdat daar een balkon was waar de Mijnpolitieman een mooi overzicht had van het badlokaal.
Tijdens de nachtdienst moest een der aanwezige Mijnpolitiemensen van Staatsmijn Wilhelmina iedere nacht 's avonds om ongeveer 24.00 uur naar Heerlen om daar via het hoofdbureau diverse gebouwen te controleren zoals: het computercentrum en afd. inkoop in de Schinkelstraat, bureau drukwerken op de Valkenburgerweg, de woningen van de directeuren Rottier en Hellemonds (waar nu het APB gebouw staat), de voormalige woning van dr. Widdershoven bij de hangende verkeersagent op de kruising Valkenburgerweg en de Kruisstraat, een gebouw naast sporthuis Diana enz. Om 06.00 uur ging men dan weer terug naar Terwinselen.
In de avond en nacht werden de gebouwen gecontroleerd of alles wel op slot zat en of er geen ‘gespuis' rondhing. Bij het surveilleren langs de afrastering kon het zijn dat je de strikken van stropers voor de konijnen- en hazenvangst tegenkwam. Die moest je natuurlijk verwijderen. In de loop van de dienst werden ook verschillende administratieve taken opgeknapt, zoals het invullen van het dagjournaal.
De Mijnpolitie was met een pistool en gummiknuppel bewapend. Maandelijks moest op de schietbaan van de politie in het politiebureau van Heerlen worden geoefend. Ook de zandgroeve van Quaedvlieg in Heerlerheide kon daar voor worden gebruikt. Voor de Westelijke Mijnstreek was een zandheuvel tussen Puth en Munstergeleen de buiten-oefenplaats.

Diefstal

Er gebeurde wel eens wat. Kleine zaken, maar ook grotere. Het meenemen van een complete verwarmingsinstallatie door een hoofdbeambte was een heel pijnlijke. Als je met zo'n zaak verkeerd omging, kon je er als mijnpolitieman wel eens flink last van krijgen. Met het melden van dit voorval aan een superieur, verklaarde deze dat hij het "wel zou oplossen!"
In het gezellenhuis in Sittard woonden halverwege de jaren 60 een aantal Marokkanen. Het vertrouwen in de banken was gering en dus bewaarden de Marokkaanse koempels hun loon op hun kamer. "Op een gegeven moment kreeg ik van de politie een seintje één van de koempels in de gaten te houden. Na de dienst ving ik hem op en nam hem mee. Hij wilde zijn pungel nog in de was gooien, maar dat hoefde van mij niet. Achteraf een goed idee, want in zijn kleren waren pakketjes met in totaal 15.000 gulden aan bankbiljetten verstopt, keurig verpakt in plastic zakjes." Geld gestolen van een medebewoner van het Gezellenhuis.

Mijnsluiting

Voor Pierre Lücker en Toon Claassen kwam de mijnsluiting niet als een verrassing. Pierre besloot in 1968 de Mijnpolitiedienst te verlaten en te gaan werken in Hotel Continental in Valkenburg, het hotel van zijn schoonouders. Hij zou het tot 1995 runnen. Na verkoop van het hotel werkte hij nog bij Woningstichting Land van Rode in Kerkrade. In 2007 ging hij met pensioen. Momenteel werkt Pierre Lücker als vrijwilliger bij het Nederlands Mijnmuseum in Heerlen.
Toon had een vervelende ervaring bij de mijnsluiting. Omdat hij wilde trouwen, vroeg hij aan zijn chef om zekerheid: "Moet ik weg?" "Nee jij hoeft niet weg, we beginnen met de ouderen te herplaatsen" was het antwoord van zijn chef. Dus trouwde hij in 1967, kreeg huwelijkverlof en kwam terug op het werk. Meteen kreeg hij als jonggetrouwde te horen dat hij toch moest vertrekken. Werkgelegenheid in de regio was er niet, dus de vraag was of hij in Eindhoven, Den Bosch of zelfs in Amsterdam wilde solliciteren. In zijn sollicitatiebrief, die bij de baas moest worden ingeleverd, schreef Toon dat hij weg moest in verband met de mijnsluitingen. Die passage moest uit de brief verdwijnen, of hij kon fluiten naar zijn afvloeiingsregeling! Uiteindelijk kwam Toon Claassen bij de Gemeentepolitie van Hoensbroek terecht waar hij nog op een aantal afdelingen leidinggevende functies vervulde en diverse reorganisaties mee moest maken. In 2000 ging hij als inspecteur met de VUT.

Mijnpolitie, KolenpolitiePierre Lücker op zijn HondaMijnpolitie, KolenpolitieHet voetbalteam met Pierre Lücker onder 4e van links

  • Artikel
  • 25 juni 2010
  • door Nico Zijlstra

3 reactie(s)


Reacties

Geachte redactie, helaas

Geachte redactie, helaas moet ik laten weten dat het verhaal van Pierre Lücker op diverse punten onwaarheden bevat. Zo was hij niet bij de laatste lichting van de Staatsmijn Politie daar er na zijn vertrek nog diverse lichtingen zijn geweest. Ook was hij bij de Staatsmijn Politie geen ambtenaar maar een beambte, ook waren er geen adjudanten. Als beambte van de Staatsmijn Politie was je onbezoldigd Ambtenaar van Rijkspolitie met wettelijke bevoegdheden in de in je aanstelling vermelde gemeenten. Verder laten de foto's van de ten toon gestelde uniformen van de Staatsmijn Politie niet de juiste uniformen zien maar die van de portiers werkzaam bij de Staatsmijnen. Zo droeg de Staatsmijn Politie geen pet met het Staatsmijn/DSM embleem maar van de twee leeuwen met in het midden de tekst "je maintiendrai" ik zal handhaven. De heer Lücker is slechts een korte tijd werkzaam geweest bij de Staatsmijn Politie en heeft jammer genoeg onvoldoende kennis van zaken hierover. Ik ben zelf jarenlang politie beambte bij de Staatsmijnen geweest en spreek dus uit ervaring. Ook de naam "Kolen Politie" is mij totaal onbekend. Groeten M. Stevens

Beste redactie, mijn opa

Beste redactie, mijn opa heeft ook bij de mijn-politie gewerkt,voorheen bij de marechaussee, hij woonde in Kerkrade zijn zijn naam: Theo Janssen,was getrouwd met Louise Recker, hij schijnt nog al een strenge geweest te zijn. het zal ergens tussen 1940-1950 geweest zijn. zou iemand nog iets kunnen weten/foto;s etc. ik hoor het graag...groet Ed Meijer

Bij foto "Kantoor 1948" in

Bij foto "Kantoor 1948" in het midden mijn schoonvader M. Deneer.

Uw reactie

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
CAPTCHA
Deze vraag wordt gebruikt om te controleren of u een menselijke bezoeker bent om zo spam te voorkomen.

Bekijk ook...

Koempelmis mijn Willem-Sophia

Koempelmis mijn Willem-Sophia

  • agenda
  • 17 november 2019
Koempelmis Domaniale mijn

Koempelmis Domaniale mijn

  • agenda
  • 20 oktober 2019