De geest van Stuyt waart nog rond

De geest van Stuyt waart nog rondFoto Rijckheyt

Ruime huizen, veel licht, een eigen tuintje. Zodat er een hechte gemeenschap kon ontstaan. Zo was ook de Slak in Hoensbroek, de allereerste mijnwerkersbuurt van de Staatsmijnen bedoeld. En zo is dat gebleven. Nu honderd jaar geleden. Nu is er een boek over verschenen.

De eerste stap
De wijk De Slak in Hoensbroek werd De Eerste Stap genoemd. En zo stond het ook nog jarenlang ingemetseld in een grote stenen boog aan de Van Rossumstraat, toegangspoort naar de wijk. De Eerste Stap, omdat het de eerste sociale woningbouw van de hele mijnstreek was en een standaardmodel moest worden voor de toekomstige arbeiderswijken, lezen we in het gedenkboek Sjlakke en Mettebuule dat Hein Giesen en Hein Bisschops samenstelden over ‘een eeuw lang wonen en werken in en rond De Slak, Horst en Metten’.

Kinderrijk
Het is een rijkelijk geïllustreerd boek geworden met veel historische foto’s over de drie aaneengesloten wijkjes. Bijvoorbeeld die hele oude over de Slakkenstraat waarop het krioelt van de jonge kinderen in de wijk, het interieur van de kruidenier DeWin rond 1960 die net als melkboer Leblanc, slager Bemelmans en bakker Schmeing het beeld bepaalden van de volkswijk. We lezen mooie stukjes over de grote bedrijvigheid in de wijk: over de boomlange straatventer Siep de Boer  die niet alleen bekend stond om zijn lekkere kaas, maar ook om zijn kar en paard waarmee hij deur aan deur alle soorten rieten manden, vlechtwerk en textiel verkocht. De geest van Stuyt waart nog rondHet interieur van kruidenier De Win rond 1960. Fotoboek Sjlakke- en MettebuuuleLeuke passages ook over de hoefsmid Jo Peters waar de straatventers hun paarden lieten beslaan, over het friteskeetje en de kolenboer die zijn kar liet voorttrekken door zijn hond. Het boek - waaraan ook de Heemkundevereniging Hoensbroek een flinke steen heeft bijgedragen - werd gisteren aangeboden aan wethouder Barry Braeken tijdens een drukbezocht straatfeest op het Horstplein dat door al die jaren heen eigenlijk het epi-centrum is gebleven van de arbeiderswijk waar in vijf straten nog de oorspronkelijke en honderd jaar oude bebouwing overeind staat.

Jan Stuyt
De wijk werd door de Amsterdamse architect Jan Stuyt (1868-1934) ontwikkeld nadat pastoor Röselaers zich had ingezet voor een ‘menswaardige huisvesting’ van de arbeiders. Het was de eerste mijnwerkerskolonie voor de Staatsmijnen, een besloten complex, intiem van opzet en kort opeen gegroepeerd rondom pleintjes en hofjes. Maar voor die tijd ook ruime huisjes, licht en liefst voorzien van voor- en achter( moes)tuintjes. Er werden pomphuisjes geplaatst waar water gehaald kon worden. De plekjes werden ontmoetingsplaatsen. Een aansluiting op het waternet liet nog jaren op zich wachten. De buurt heeft zich altijd gekenmerkt door een hechte gemeenschap waardoor families vaak twee of drie generaties lang in de wijk zijn blijven wonen. Zoals Leo Verstraeten (50). ,,Mijn familie heeft hier negentig van de honderd jaar gewoond.” Hijzelf woonde 45 jaar van zijn leven in de Van Rossumstraat, ‘volgde de liefde’ en streek neer in Gillrath (D). Gisteren nam hij op het straatfeest een kijkje. ,,Respect voor elkaar was heel belangrijk. Er werd op elkaars eigendommen gepast. En als de overbuurman riep dat ik iets niet mocht doen, dan had ik daar heilig ontzag voor.” Sjeng van Cleef, huidig voorzitter van de buurtvereniging (120 gezinnen zijn lid) is ook zo’n man. ,,43 van de 100 jaar woon ik in deze buurt. En daar ben ik  trots op”, zei hij gisteren. ,,De mensen passen hier goed op elkaar. Al hebben sommige nieuwelingen tegenwoordig wat meer tijd nodig om aan de gebruiken van de wijk te wennen”, lacht hij. ,,Het duurt even voordat iedereen door heeft wat we hier bedoelen met saamhorigheid. Maar we leren het ze wel.’’

Hein Giesen en Hein Bisschops, Sjlakke- en Mettebuule. € 7,95. ISBN: 978-90-9027713-4

Jos van de Camp is journalist
Dit artikel verscheen op 26 augustus 2013 in de digitale versie van het Limburgs Dagblad. Dit artikel wordt gepubliceerd met toestemming en vriendelijke medewerking van Media Groep Limburg.

LD_LOGO

  • Nieuws
  • 6 september 2013
  • door Jos van de Camp

Bekijk ook...