In de kalverstraat van Hoensbroek

In de kalverstraat van HoensbroekKouvenderstraat met de schacht van Staatsmijn Emma. Foto Rijckheyt

‘De Kouvender, van 't Kruis tot Emma’ is de titel van het derde boek van Heemkundevereniging Hoensbroek. Over de opkomst van een lange winkelstraat. Eigenlijk zou de Kouvenderstraat Kalverstraat moeten heten. De naam Kouvenderstraat komt namelijk van kouverweide, breuker dialect voor kalverweide. Voor de bouw van de staatsmijn Emma en de bouw van veel woningen en winkels voor de 10.000 mijnwerkers, liggen tussen de hoger gelegen Akerstraat en de steile Heisterberg weiden waar kalfjes beschut tegen koude noordoostwinden grazen.

Vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw stoomt de Kouvenderstraat echter op in de vaart der volkeren. De Kalverstraat van Hoensbroek wordt een goedlopende drukke winkelstraat. Dankzij de rijkdom die de Emma dan nog brengt. Vanaf het stenen kruis aan wat nu het Gebrookerplein heet tot het spoorviaduct aan de Akerstraat bij de mijn. De eerste sprong voorwaarts maakt de straat eigenlijk al in de jaren vijftig, als het dubbele pand van drukkerij Herpers en herenmode Lendi en de zaak van Lendfers Meubels worden gebouwd.
Na de mijnsluiting wil de dan nog bestaande gemeente Hoensbroek van de Kouverderstraat de winkelstraat van de gemeente maken. Voor de Akerstraat en beneden in het dorp de Hoofdstraat breken daarna moeilijkere tijden aan. Met name de vestiging van de grootgrutters Simon de Wit, de Gruyter en de Edah zorgen voor een enorme aantrekkingskracht. Er komt dan zelfs zoveel verkeer de straat in dat besloten wordt van de Kouvenderstraat een autovrij voetgangersdomein te maken.

Anekdotes

Behalve de bekende zaken, staan ook veel niet algemeen bekende anekdotes in het boek. Zoals het verhaaltje over Dikke Frans (Peters). Die woont rond 1900 met zijn ouders in een lemen huisje. Frans is bekend als kermisattractie. Op 22-jarige leeftijd weegt hij al 390 pond en op de kermis mogen mensen hem tegen betaling van een paar cent bekijken. Snackbar Toma blijkt de eerste friture in Hoensbroek te zijn waar je binnen zittend op een barkruk je frietje met mayo kunt eten. Veel Hoensbroekse nozems raken in die tijd verliefd op de frietenbakkende dochter Tiny. Later maakt Toma achter de zaak een eetzaaltje, waar friet met halve haan de specialiteit is. Veel Hoensbroekenaren gaan hier de eerste keer uit eten. Een begrip is beslist ook het frietkot van Frits Dondertman in een oude caravan in de gats naast bakkerij Dortu. De lange Dondertman bakt er ’s avonds de lekkerste friet. Bij slecht weer komt hij echter gewoon niet opdagen. Behalve friet kun je er knakworst, braadharing en zure bom krijgen. Meer niet.

In de kalverstraat van HoensbroekDe Kouvender, Van 't Kruis tot de Emma. Boekomslag

Hein Giesen en Hein Bisschops, ‘De Kouvender, van 't Kruis tot Emma’. Heemkundevereniging Hoensbroek, 2014. pp. 122
Het boek is te koop bij de auteurs of bij de betere boekhandel in Hoensbroek en Heerlen. Prijs €9,95

Dit artikel van Wiel Beijer verscheen op zaterdag 6 september 2014 in Dagblad De Limburger / Limburgs Dagblad. Dit artikel wordt gepubliceerd met toestemming van en vriendelijke samenwerking met Media Groep Limburg.

Wiel Beijer is journalist bij MGL

  • Nieuws
  • 6 september 2014
  • door Wiel Beijer

Bekijk ook...

Over de mijnbouw

Over de mijnbouw

De geur van kolen

De geur van kolen