Gaten in de lijn van de mijn

Gaten in de lijn van de mijnOranje-Nassau mijn I. Foto Hub. Leufkens/Limburgs Museum

Inwoners van Parkstad vragen zich af of meer woningen en gebouwen in hun regio kans lopen op mijnschade of zelfs een verzakking? Het antwoord luidt: ja.
Het was even schrikken toen bekend werd dat het spook van de mijnschade weer rondwaart in de vroegere mijnstreek. Oudere inwoners van Parkstad zien weer beelden voor zich van scheve woningen, deuren die niet sluiten, scheuren in wanden en gevels. Beelden die vijftig jaar geleden heel normaal waren.

Tussen 2009 en midden van dit jaar zijn zestien nieuwe gevallen van mijnschade aan woningen geconstateerd. De vermoedelijke oorzaak is bodemverhoging als gevolg van stijgend mijnwater. Delen van Kerkrade en Heerlen lopen het meeste gevaar, zegt Staatstoezicht op de Mijnen.  Met name plekken waar ondergronds intensieve mijnbouw grensde aan gebieden waar geen steenkool werd gewonnen. Daar kwam vrijdag het nieuws overheen dat zeer ondiepe steenkoolwinning door de voormalige Oranje Nassaumijn I vermoedelijk de voornaamste oorzaak is van de verzakking onder de parkeergarage van ’t Loon die leidde tot een gedeeltelijke sloop van dit Heerlense winkelcentrum. Onder ’t Loon was een ‘hoge’ mijnpijler op minder dan 100 meter diepte.
Bovendien was het een randgebied van kolenwinning. Dat wordt gezien als een extra risico voor mijnschade. Omdat alleen pal onder ’t Loon onderzoek is gedaan en niet in de omgeving, blijven bewoners en werknemers in een grote straal rond het winkelcentrum achter met de vraag: kan de grond onder mijn voeten verzakken?  Ja dat kan. Eerder al lieten deskundigen weten dat plotselinge gaten in de bodem overal in de voormalige mijnstreek kunnen vallen.

Verzakking
Zeker is in ieder geval dat in één rechte lijn met de verzakking in de parkeergarage van winkelcentrum ’t Loon meer verzakkingen zijn geregistreerd. Twee daarvan waren wel héél dicht bij ’t Loon. Een verzakking was bij de parkeerplaats pal naast het hoofdkantoor van DSM aan de Looierstraat in het gebied dat Overloon heet. Daar viel een klein gat en scheurde een keermuur. Het gat werd gevuld en de bestrating gerepareerd.
De andere verzakking was pal naast ’t Loon. Op de hoek Apollolaan-Homerusstraat viel een gat van ongeveer 15 vierkante meter. Het is opgevuld. Ter vergelijking: onder de parkeergarage van het winkelcentrum verzakte 30 tot 50 kubieke meter grond. Er was nog een vierde verzakking op dezelfde lijn. In 1971 was er een ernstig verzakte woning aan de Drossaardstraat, niet ver van de Oranje-Nassau mijn. Het huis werd gesloopt. De vier verzakkingen lagen op één lijn met de Oranje- Nassau mijn. Er was nog een vierde verzakking, maar die lag enkele tientallen meters naast de lijn. Tijdens boorwerkzaamheden voor het Mijnwaterproject naast het APG-gebouw trad in 2007 een sinkhole naast het boorgat op. Ook dit gat is opgevuld.

Mijnschade
De verzakking onder ’t Loon is de schuld van de mijn, concluderen de onderzoekers met stelligheid. Het gebied ten zuiden van de Homerusstraat viel binnen het concessiegebied van de Oranje-Nassau mijn. Onder de omgeving van winkelcentrum ’t Loon waren twee steenkoolontginningen. De eerste in de periode 1901-1909 en de tweede in de jaren vijftig. In de eerste periode wordt er steenkool gewonnen op een diepte van ongeveer 300 meter onder het maaiveld. Bijna een halve eeuw later keren de mijnwerkers terug onder het gebied van ’t Loon, maar nu 200 meter hoger. De noord- en de oostrand van deze nieuwe ontginning liggen ongeveer ter plaatse van de Homeruslaan en de Apollolaan. De winning van steenkool kwam onder het gebied van ’t Loon het dichtst aan de oppervlakte, namelijk amper 85 meter. Dat is zeer ondiep voor ondergrondse steenkoolwinning.
Toch vond kolenwinning bij de Oranje Nassau I op redelijk geringe diepte plaats. De diepste schacht ging tot slechts 471 meter. Ter vergelijking: de Emma in Hoensbroek ging dubbel zo diep. Bij Staatstoezicht op de Mijnen staat het gebied rond ’t Loon niet bekend als een gebied waar in het verleden opvallend veel mijnschade is opgetreden. Juist niet zelfs.
Maar ook in dit geval zijn resultaten behaald in het verleden geen garantie voor de toekomst.

Wiel Beijer is journalist bij de Dagblad De Limburger/ Limburgs Dagblad. Hij schrijft vaker artikelen die aan de vroegere mijnbouw zijn gerelateerd. Bijzonder is zijn serie reportages over Heilust in Kerkrade-west.

Dit artikel verscheen op 28 november 2012 in de digitale versie van het Limburgs Dagblad. Dit artikel wordt gepubliceerd met toestemming en vriendelijke medewerking van Media Groep Limburg.

LD

  • Nieuws
  • 28 november 2012
  • door Wiel Beijer

Bekijk ook...