Verhaal over personen die na de oorlog als straf in mijnen moesten werken

Naam inzender: Rob Zwaak

Woonplaats: Heerlen

Omschrijving inhoud: Verhaal uit ongeveer 1946, over personen welke na de oorlog als straf in de mijnen te werk werden gesteld. Het verhaal is voorzien van enkele foto's.

 

Koempel, zeg voel je de lente niet komen

Kom dan naar buiten, ontwaak en geniet

Zie je dan niet aan het botten der bomen

Hoor je 't dan niet aan het vogellied?

De lente gaat komen en noodt aan haar dis

Ontwaak uit je dromen

Nu de lente geboren is

 

Twintig, dertig mannen, voornamelijk nog jonge kerels zingen dit lied zó ontroerend mooi, dat ik even vergeet wie die voortreffelijke zangers zijn en wie het eenvoudige, doch schoon klinkende lied met zijn kernachtige melodie heeft gecomponeerd. Toch zijn het gewezen S.S.-ers en N.S.B.-ers. Landwachters of hoe zij allemaal enkele jaren geleden nog mochten heten. Nu zijn zij gevangenen in een mijnkamp te Eygelshoven, of juister gezegd in een Rijkswerkinrichting.

Mijnwerkers zie zich aanboden om mede te helpen de kolenslag voor Nederland te winnen. Twee volle dagen te midden van 1600 gevangenen, twee dagen te midden van hun werk en dus in de gelegenheid op ongedwongen wijze met de gestraften te spreken, hun gedachten te peilen en te zoeken naar het 'hoe' en 'waarom' zijn ook in het leven van een journalist een bijzondere gebeurtenis, waarvan hij bij de vele indrukken slechts één wens meedraagt, n.l.: Nederland te vertellen hoezeer al die, in de bezettingstijd zo gevreesde mannen, veranderd zijn.

Het is bijna niet meer te geloven, dat ook zij het waren, die in 1940-1945 toen ons land overweldigd was door een oppermachtige vijand, de ideologieën van de wrede bezetter volgden en veelal in gesloten formaties, gestoken in zwarte uniformen en zwarte laarzen de straten beheersten... Het zwarte uniform der W.A., het grauw-grijze uniform van de S.S.-er ok Landwachter, al dan niet voorzien van het ijzeren kruis met het eikenloof of de zwaarden, is verwisseld voor een eenvoudig, weinig flatterend mijnwerkerspak, met rode mijnwerkersdas als bescherming tegen het fijne kolengruis.

Wanneer zij naar hun werk, daar diep onder de grond vertrekken, dragen zij nog een oude grauwe soldatenjas, die bij de meeste gevangenen wat slordig om het lichaam hangt. Maar, hoe hard en lang de zware gevangenisstraffen, die aan deze mensen door de Bijzondere Gerechtshoven werden opgelegd, ook mogen zijn, hoe hard en moeilijk het leven voor hen ook is geworden, de eerlijkheid gebied niet te verzwijgen, dat zij vrijwel allen hun straffen als kerels dragen.

Verhaal over personen die na de oorlog als straf in mijnen moesten werkenGestraften

En wanneer een enkeling, in een vertrouwelijk gesprek van man tegenover man zijn nood klaagt, dan is het niet de straf die hem 't meeste kwelt, ook al snakt hij naar zijn vrijheid, doch dan is het vooral de ongelijkheid in strafmaten die gegeven werden door de Bijzondere Gerechtshoven in Nederland.

Het is overbekend dat deze Gerechtshoven in het Noorden van ons land, veel zwaarder straften en nog straffen dan de Gerechtshoven elders in het land. Het is geen zeldzaamheid bij de Bijzondere Rechtspleging dat een verdachte die aanvankelijk tot de doodstraf werd veroordeeld en reeds op het einde van zijn leven wachtte, later de vrijheid herkreeg.

Wie met diepe haatgevoelens, de drie kampen in de mijnstreek binnengaat en zich niet de moeite neemt, gesprekken te voeren met de die gevangen gehouden Politieke Delinquenten, komt zeker niet achter de gevoelens van onrecht die veler deze mannen bezielt. Want ze zijn gesloten, wantrouwend aanvankelijk tegenover de mannen van buiten het kamp.

Maar wanneer ge dan wijst op het verraad dat zij destijds pleegden jegens de goede Nederlandse zaak, dan zullen zij U vergeefs trachten duidelijk te maken dat zij het beste met hun Vaderland wilden, doch hoe zij, eenmaal gestuwd in de richting van het Nationaal Socialisme, niet meer terug dachten te kunnen en doorvochten tot het bittere einde. Tot diep onder de grond in de Limburgse mijnen...

Toch zingen zij telkens weer op die korte wandeling van het kamp naar de mij, streng bewaakt door bewakers met stenguns het vrolijke lied van Melchert Schuurman:

 

Koempel, wij trekken langs heuvels en dalen,

Zingend ons lied dat daar schallend weerklinkt;

Morgen als wij weer de kolen gaan halen

Is 't of de zon nog het duister doordringt...

 

Wie ooit met een snelle lift afdaalde in een Limburgse kolenmijn en de mijnwerkers daat diep onder de grond zag ploeteren in die duistere benauwde onderwereld, kreeg waardering voor die eenvoudige kerels die dag in dag uit, acht uren achtereen hun beste krachten geven voor het delven der kolen.

Uren achtereen in gebukte, hurkende of liggende houding, borend in een kolenlaag, zwoegend tegen een niet al te stevig dak, vechtend met een stukgeslagen transportband is het een arbeid waarvoor men respect zal hebben.

Het is warm, benauwend warm in de donkere aarde bij het zwarte goud. Een onwezenlijke wereld vol zwarte, vuile gezichten, toebehorend een fklinke kerels die in allerlei uithoeken van de mijn soms enige kilometers van de hoofdschacht de kostbare steenkool uit de kostbare miljoenen jaren oude aardkorst loswerken. Een moeizaam en gevaarlijk werk dat ondanks de beste veiligheidsmaatregelen toch niet zelden mensenlevens vraagt.

Verhaal over personen die na de oorlog als straf in mijnen moesten werkenGestraften

Dit verhaal maakt deel uit van een verzameling verhalen, video's en foto's van de voormalige Stichting De Koempel Verhaalt.

Bekijk ook...

Oorlogsslachtoffers

Oorlogsslachtoffers

Privéfoto's gezocht

Privéfoto's gezocht

  • artikel
  • 7 januari 2019
Koempelmis mijn Willem-Sophia

Koempelmis mijn Willem-Sophia

  • agenda
  • 17 november 2019
Koempelmis Domaniale mijn

Koempelmis Domaniale mijn

  • agenda
  • 20 oktober 2019
Koempelmis mijn Julia

Koempelmis mijn Julia

  • agenda
  • 22 september 2019