De mijnen van Limburg/ Bronnenopdracht

De mijnen van Limburg/ Bronnenopdracht

In het tijdschrift voor docenten geschiedenis en staatsinrichting Kleio van juni 2013 stond een lesbrief over de Nederlandse mijnen. Deze lesbrief laat leerlingen van het Voortgezet Onderwijs op een moderne manier kennismaken met die andere energievorm vóór het gas: de steenkoolmijnbouw.

Wat? Een bronnenopdracht over de mijnbouw in Nederland
Voor wie? Onderbouw vmbo/havo/vwo.
Tijdvak: Tijd van televisie en computer. Waar in de meeste methodes nog wel enige aandacht wordt geschonken aan de gasbel (canon) komt de mijnbouw vrijwel nergens aan bod.
Hoe? Leid het onderwerp in met een filmpje van YouTube over de Limburgse mijnen. http://youtu.be/zAe7x9Y_PAo (Of zoek op ‘Plaats van herinnering: De mijnsluitingen, Heerlen’ van GeschiedenisTV).


Werkwijze 

De klas gaat bronnen verzamelen over de mijnbouw. Verdeel de groep in tweetallen en laat ze zoeken naar informatie over de mijnbouw in Limburg. Geef elk groepje een of meer deelonderwerpen:
•   Hoe werkt een mijn? Laat dit groepje de afbeelding van het Rijksmuseum gebruiken bij hun uitleg.
•   De mijnbouw in Limburg; welke delfstoffen werden er gewonnen, welke mijnen waren er en waar lagen ze?
•   Het dagelijks leven van een mijnwerker; laat leerlingen hier- voor onder meer het dagboek van een mijnwerker gebruiken (zie bronmateriaal).
•   Het verenigingsleven dat rond de mijnen ontstond;
•   Mijnongelukken;
•   Waarom sloten de mijnen?
•   Wat gebeurde er na de sluiting van de mijnen?De mijnen van Limburg/ BronnenopdrachtLachende koempels. Foto uit 1946. Foto Kleio

Pinterest

De bronnen die volgens elk tweetal de beste informatie geven over het deelonderwerp, zetten ze in bord op Pinterest (www.pinterest.com). Verzamel alle borden op één Pinterest- account, zodat er een mooi overzicht ontstaat over de geschiedenis van de Limburgse mijnen. Aan het einde van dit artikel vindt u alvast wat links naar bruikbare bronnen om de klas op weg te helpen.

Wat levert het op? Elk tweetal leert door het bekijken van de bronnen een stukje van de Limburgse mijnbouwgeschiedenis beter kennen. Aan het einde van de les loopt u de Pinterest-borden kort langs. Laat leerlingen vertellen wat zij te weten zijn gekomen over hun deelonderwerp. Begin met het groepje dat uitlegt hoe een mijn werkt aan de hand van de afbeelding van het Rijksmuseum. Eventueel koppelt u een verdiepende opdracht aan de les, waarbij alle verzamelde bronnen gebruikt worden. Laat leerlingen bijvoorbeeld een dagboek schrijven van een mijnwerker die na de sluiting zijn baan kwijt is, waaruit blijkt hoe groot de impact van de mijnen op het leven in Zuid-Limburg was.De mijnen van Limburg/ BronnenopdrachtConcessiegebieden in Limburg.

Waarom?
De mijnen zijn een weinig belicht deel van de Nederlandse geschiedenis in het onderwijs. Toch zijn ze van grote betekenis geweest. Omdat ze bijdroegen aan de stijging van de welvaart van ons land na de oorlog en omdat ze onlosmakelijk verbonden zijn met de geschiedenis van Limburg, is het de moeite waard om hier eens aandacht aan te besteden als dit in uw programma past. Dit onderwerp biedt een mooie kans om de geschiedenis van een regio van Nederland te behandelen, om leerlingen te laten zien hoe divers de geschiedenis van ons land is. Er is niet één geschiedenis van Nederland. Ook leent het thema ‘mijnbouw’ zich goed voor een vakoverstijgend project of de lessen Mens & Maatschappij. 

Suggesties voor bronnenmateriaal
•   Op www.demijnen.nl vindt u een tijdlijn, 6.000 foto’s en het dagboek van een mijnwerker.
•   Andere Tijden van 25 maart 2012 ging over de mijnsluitingen en de vestiging van de DAF-fabriek in Born. Zie www.geschiedenis24.nl. De aflevering is in zijn geheel terug te zien en er staan bovendien extra bronnen op de betreffende pagina.
•   Op www.delpher.nl zijn kranten, tijdschriften en radiobulletins uit recente eeuwen te doorzoeken. Zoektermen, bijvoorbeeld: ‘Staatsmijnen’ - ‘mijn Maurits’ – ‘mijn Emma’- ‘ongeval mijn’ – ‘DSM’.
•   Op YouTube zijn verschillende films te vinden over de staatsmijnen. Gebruiker Roy Simons heeft bijvoorbeeld mooie filmpjes verzameld.
•   Op de website van Chemelot, het huidige chemiecomplex in Limburg, is de geschiedenis van de mijnen beschreven. www.chemelot.nl, ga naar Community – Geschiedenis van Chemelot.
•   De website van het Mijnmuseum: www.nederlandsmijnmuseum.eu, met daarop ‘Koel-rock’, liedjes van de ‘koempels’ of mijnwerkers.
•   In de Canon van Limburg ontbreken de mijnen natuurlijk niet. Op www.canonvanlimburg.nl is een lemma te vinden, geschreven voor jongeren.

Extra informatie
•   Ad Knotter, Mijnwerkers in Limburg. Een sociale geschiedenis (Vantilt). Zie ook de recensie in Kleio 5, 2013.
•   Wiel Kusters, In en onder het dorp. Mijnwerkersleven in Limburg (Vantilt). Zie ook de recensie in Kleio 3, 2013.

Juul Lelieveld en Annemiek de Groot zijn eindredacteuren van Kleio.

  • 13 juni 2014
  • Juul Lelieveld en Annemiek de Groot

Bekijk ook...

Het begin van het einde

Het begin van het einde

  • artikel
  • 15 juni 2014